TÜVASAŞ'ın Tarihçesi ve Kuruluş Amacı
Cumhuriyet'in kurulmasından sonra uzun yıllar dışa bağımlı bir şekilde sürdürülen demiryolu taşımacılığı faaliyetlerinde maliyetlerin artması nedeniyle, 25 Ekim 1951 tarihinde Vagon Tamir Atölyesi adıyla TÜVASAŞ'ın temelleri atılmıştır. Kuruluş, 1962 yılında Adapazarı Demiryolu Fabrikası adını almış ve ertesi yıl ilk vagon üretimini gerçekleştirmiştir. 1971'de ise ilk yurt dışına vagon ihracatı süreci başlamıştır. 1975 yılına gelindiğinde Adapazarı Vagon Sanayi Müessesesi adını alan kurum, uluslararası standartlarda RIC tipi yolcu vagonlarının üretimine geçmiştir. 1986 yılında ise TCDD'ye bağlı ortaklık yapısı ile bağlanarak yarı-özel bir anonim şirket statüsüne kavuşturulmuştur.
Gölcük Depremi ve TÜRASAŞ Çatısı Altında Birleşme
TÜVASAŞ tesisleri, 1999 Gölcük depreminde çok büyük hasara uğramıştır. Deprem sebebiyle kuruluşun atölyeleri, altyapısı ve tesiste bulunan tren ile vagonlar tamamen kullanılamaz hale gelmiş, onarım ve üretim faaliyetleri bütünüyle durmuştur. 2000 yılı Nisan ayından itibaren enkaz kaldırma çalışmalarına başlanmış ve üretim ile onarım faaliyetleri yeniden devreye alınmıştır. 4 Mart 2020 tarihinden itibaren TÜLOMSAŞ ve TÜDEMSAŞ'la birlikte TÜRASAŞ çatısı altında birleşmiş ve 30 Temmuz 2020 tarihi itibarıyla tüzel kişiliği sona ererek TÜRASAŞ olarak tescil edilmiştir.
Modern Üretim Altyapısı ve Fabrikalar
TÜVASAŞ bünyesinde hizmet veren 5 farklı fabrika bulunmaktaydı. İmalat Fabrikası; çeşitli tip yolcu vagonlarının yanı sıra ray otobüsleri, elektrikli diziler, hafif raylı taşıtlar ve dizel tren setlerinin imalatını üstlenen ana üretim birimidir ve yıllık 65 vagon kapasitesine sahiptir. Onarım Fabrikası, yıllık 500 vagon ve yolcu aracı onarım kapasitesiyle motor, fren, klima tamiri, ahşap döşeme, su-sofaj işlemlerini yürütmektedir. Kimyasal İşler Fabrikası boyama, astarlama, kumlama ve ses izolasyonu işlemlerini gerçekleştirirken; Elektrik-Elektronik Fabrikası elektrik ve elektronik sistemlerin montajı, kablolaması ve testlerini yapar. Son olarak Boji Fabrikası, boji, aks, hidrodinamik şanzıman ve dişli kutusu imalat ile onarım süreçlerini gerçekleştirmektedir.
Tarihi Vagonlar ve Lokomotifler
Kuruluşun ürettiği önemli demiryolu araçları arasında, 1990 yılında üretilen MT 5600 Serisi dizel vagonlar yer almaktadır. Bununla birlikte, 1992 yılında çoklu seri üretimine geçilen ve kompartımanlı, kuşetli, yataklı, yemekli, pulman, lüks pulman, konferans ile salon tipi olmak üzere 8 farklı versiyonu bulunan TVS 2000 Serisi yolcu vagonları üretilmiştir. Ayrıca bu seride bedensel engelli bireylere yönelik modernize edilmiş pulman vagonlar da sunulmuştur. Lokomotif tarafında ise 1968 yılında Maschinenbau Kiel lisansı altında üretimine başlanan DH 3600 Serisi lokomotifler tarihi öneme sahiptir.