Türkiye Cumhuriyeti Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Tarihi ve Önemi
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda düzenlenen bağımsız bir yüksek mahkemedir. Temel görevi, adli ve idari yargı organları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturmaktır. Ülkedeki hukuk sisteminde yer alan farklı yargı kolları arasında aynı davayla ilgili çıkabilecek görev ve hüküm uyuşmazlıklarının çözülmesi amacıyla, 9 Temmuz 1945 tarihli ve 4788 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kurulması Hakkındaki Kanun ile kurulmuştur.
Mahkemenin Tarihsel Gelişimi ve Anayasal Statüsü
Kurulduğu ilk dönemde uyuşmazlıkları yalnızca adli ve idari yargı organları arasında kabul eden mahkeme, 1961 Anayasası ile birlikte anayasal bir statü kazanmıştır. 1961 Anayasası'nın 142. maddesiyle tanımlanan mahkemenin yapısında bazı değişiklikler yapılmış ve uyuşmazlıkların askeri yargı için de geçerli olabileceği hükme bağlanmıştır. Daha sonra, 12 Haziran 1979 tarihinde kabul edilen 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun ile mahkemenin yapısı yeniden düzenlenmiştir. 15 Temmuz Darbe Girişimi'nin ardından askeri yargının ilga edilmesiyle birlikte yapılan son değişiklikler doğrultusunda mahkeme günümüzdeki yapısına kavuşmuştur.
Görev ve Hüküm Uyuşmazlıklarının Çözüm Süreci
Uyuşmazlık Mahkemesi, olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlıkları ile hüküm uyuşmazlıklarını kesin karara bağlar. Olumlu görev uyuşmazlığı, başka bir yargı kolunun görev alanına girdiği gerekçesiyle yapılan itirazın reddedilmesiyle; olumsuz görev uyuşmazlığı ise iki farklı yargı organının aynı davada kesinleşmiş görevsizlik kararı vermesiyle ortaya çıkar. Hüküm uyuşmazlığı ise aynı konuyla ilgili iki farklı yargı organının kesinleşmiş çelişkili kararlar vermesi durumunda söz konusu olur. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin verdiği tüm kararlar kesin nitelikte olup, bu kararlara karşı herhangi bir başvuru yolu bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesi Binası ve Konumu
Kurulduğu dönemlerde Anayasa Mahkemesi'nin binasını kullanan Uyuşmazlık Mahkemesi, günümüzde kendi hizmet binasında çalışmalarını sürdürmektedir. Mahkemenin resmi binası Ankara'nın Çankaya ilçesinde, Ahlatlıbel Mahallesi İncek Şehit Savcı Mehmet Selim Kiraz Bulvarı üzerinde yer almaktadır. Yüksek mahkeme düzeyindeki bu idari ve hukuki yapı, modern yerleşkesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin uyuşmazlık yargısı görevini yerine getirmektedir.