TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin Tarihçesi ve Kuruluşu
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (kısaca TUG), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'na bağlı olarak faaliyet gösteren yer tabanlı bir astronomi gözlemevidir. Antalya'nın yaklaşık 50 km batı-güneybatısında, Saklıkent'teki Bakırlıtepe'de 2500 metre yükseklikte yer alan gözlemevinin kuruluş çalışmaları 1991'de başlamış ve proje Devlet Planlama Teşkilatı'na sunulmuştur. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Kuruluş ve İşletme Yönetmeliği ise 17 Temmuz 1995'te Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. TUG, 1997 yılında resmi olarak kapılarını açmıştır.
Bilimsel Gözlemler ve Teleskop Altyapısı
TUG, Türkiye'de astronomi ve astrofizik alanlarındaki bilimsel araştırmaları desteklemek, ulusal ve uluslararası düzeyde işbirlikleri geliştirmek ve gökbilim alanında insan kaynağı yetiştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulmuştur. Bilimsel gözlemler, TUG'un ilk teleskobu olan 40 cm çaplı T40 teleskobunda Ocak 1997'de ve daha sonra 150 cm çaplı RTT150 teleskobunda Eylül 2001'de "ilk ışık" alınmasıyla başlamıştır. Bakırlıtepe yerleşkesinde kurulu başlıca teleskoplar arasında RTT150 (Rus-Türk 1,5 m Teleskobu - 2001), T100 (1,0 m Ritchey-Chrétien teleskobu - 2009) ve T60 (0,6 m Ritchey-Chrétien teleskobu - 2008) gibi gelişmiş cihazlar yer almaktadır.
Çığır Açan Uzay Keşifleri ve Bilimsel Başarılar
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi, uzay bilimleri alanında uluslararası ölçekte ses getiren önemli keşiflere imza atmıştır. Ankara Üniversitesi'nden Mesut Yılmaz önderliğindeki bilim insanları, RTT150 teleskobuna takılı olan Coude Echelle Spektrografı (CES) kullanarak yürüttükleri on yıllık hassas dikey hız yöntemi araştırması sonucunda, Dünya'dan yaklaşık 210 ışık yılı uzaklıkta bulunan dev yıldız HD 208897'nin yörüngesinde dolanan bir ötegezegen keşfetmiştir. Bu tarihi keşif, 6 Ağustos 2017'de kamuoyuna duyurulmuştur.
Ayrıca, RTT150 teleskobu kullanılarak yapılan tayf gözlemlerinden, S147 süpernova kalıntısı içinde yer alan HD 37424 adlı yüksek hızlı bir kaçan yıldız keşfedilmiştir. Planck uydusu verilerinin RTT150 teleskobu ile yapılan takip gözlemleri sonucunda ise önceden bilinmeyen 47 yeni gökada kümesi tanımlanmış ve 65 gökada kümesinin kırmızıya kayma değerleri ölçülmüştür.