Topuk, Bursa ilinin Orhaneli ilçesine bağlı, köklü bir geçmişe sahip tarihi bir mahalledir. Bursa il merkezine 60 kilometre, Orhaneli ilçe merkezine ise 11 kilometre (coğrafi tarife göre kuzey yönünde 10 kilometre) uzaklıkta yer alan bu yerleşim yeri, Marmara Bölgesi'nin önemli tarihi mahalleleri arasında bulunmaktadır.
Topuk Mahallesi'nin Tarihçesi
Topuk Mahallesi'nin kuruluşu 1300'lü yıllara dayanmaktadır. Kuruluş döneminde Bursa Tekfuru ile Adronopolis (Orhaneli) Tekfuru arasında gidip gelen elçilerin ve habercilerin bağlantısını kesmek amacıyla Osmanlı İmparatorluğu bu stratejik bölgeye 4 adet akıncı sülalesi yerleştirmiştir. Yerleşen bu akıncı sülaleleri, bölgede ekim, dikim ve hayvancılıkla da uğraşarak zamanla buraya köy görünümü kazandırmışlardır. Bugünkü Topuk Köyü halkı da doğrudan bu akıncı sülalelerinin devamıdır. Söz konusu 4 akıncı sülalesinin isimleri; Kadıoğulları, Deregovuşlar, Ömerler ve Seferler olarak bilinmektedir.
Tarihi Kayıtlar ve Coğrafi Gelişim
Topuk Köyü, H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kayıtlı olarak görünmemektedir. Ancak yerleşim yeri; 1908 yılı Mülki taksimat listesinde, 1925 tarihli Yunan Fecayii köyler listesinde ve 1927 Salnamesindeki köyler haritasında Atranos'a bağlı olarak gösterilmiştir. T.C. İçişleri Bakanlığı'nın 1933 tarihli “Köylerimiz” adlı resmi yayınında da Orhaneli'ne kayıtlı olduğu belirtilmektedir. Tarihi verilere göre köy, 1908 yılında 61 hane nüfus barındırmaktaydı.
Nüfus Yapısı ve İdari Durumu
Mahallenin nüfus verileri yıllara göre değişiklik göstermektedir. 1990 yılında mahallede 456 kişi yaşamakta iken, nüfus 1997 yılında 349 kişiye, 2000 yılında ise 305 kişiye gerilemiştir. 2011 yılı verilerine göre mahalle nüfusu 356 kişi olarak güncellenmiştir. Yerleşim, günümüzde muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilmeye devam etmektedir.