Likya'nın Karya Sınırındaki Kadim Liman Kenti: Telmessos
Telmessos, Likya'nın Karya ile sınır bölümünde yer alan antik bir kenttir. Antik yerleşimin kurulu olduğu coğrafyada günümüzde Muğla iline bağlı Fethiye yerleşimi bulunmaktadır. Ege Bölgesi sınırlarında konumlanan bu tarihi kent, gerek deniz gerekse kara yolu ulaşım ağı üzerinde bulunması sayesinde geniş bir hinterlanda sahip olmuş, bu ticari avantajları verimli kıyı ovasıyla birleştirerek antik dönem boyunca son derece önemli bir yaşam ve ticaret merkezi haline gelmiştir. Tunç Çağı'ndan beri kesintisiz yerleşime sahip olan şehir; Hitit kaynaklarında Kuwalapaşşa, Likya dilinde ise Telebehi olarak anılmaktadır.
Telmessos'un Köklü Tarihçesi ve Egemenlik Dönemleri
Kentin tarihi Tunç Çağı'na kadar uzanmaktadır. Hitit kralı III. Hattuşili'nin yıllıklarına göre Telmessos, o dönemde Lukka adıyla bilinen Likya bölgesinin bir parçasıydı. Diğer bir Hitit belgesinde ise Kuvalapaşşa (Telmessos) ve Dalava (Tlos) kentlerinin İyalanda ile yapılan savaşta Hititlere askeri yardım gönderdiği belirtilmektedir. Yunan sömürgeciliği döneminde kent devletleri kuruluşa dair efsaneler üretmiş; kentin kurucusunun kardeşi Minos tarafından sürgün edilen Giritli prens Sarpedon olduğu rivayet edilmiştir. MÖ 5. yüzyılda Atinalı siyasetçi ve general Kimon tarafından Attika-Delos Deniz Birliği'ne dahil edilen Telmessos, birliğin dağılmasından sonra hanedanlar arası iç mücadelelere sahne olmuştur. Şehir sırasıyla Ksanthos Hanedanlığından Arbinas ve Likyalı Perikles tarafından ele geçirilmiş, Ahameniş İmparatorluğu döneminde ise satraplık idaresine bağlanmıştır. MÖ 334'te Makedon kralı Büyük İskender'e savaşsız teslim olan Telmessos, İskender'in ölümünden sonra sırasıyla Ptolemaios Krallığı, Seleukos İmparatorluğu ve Pergamon Krallığı'na bağlanmış, MÖ 133'te ise Roma Cumhuriyeti tarafından bağımsızlık verilerek en nihayetinde Roma egemenliğine kesin olarak katılmıştır.
Bizans Dönemi ve İsim Değişiklikleri
MS 43 yılında yeni kurulan Likya Eyaletine dahil edilen kentin adı, Latince "uzak" anlamına gelen Makri olarak değiştirilmiştir. Bizans döneminde Myra (Demre) metropolitliğine bağlı önemli bir piskoposluk merkezi konumuna gelen şehir, 7. yüzyılda Arap saldırılarına uğramış ve yağmalanmıştır. Bizans İmparatoru II. Anastasios döneminde yeniden imar ve inşa faaliyetleri yürütülmüş, bu imar sonrasında kentin ismi imparatorun adına ithafen Anastasiupolis yapılmıştır. Ancak 9. yüzyıla gelindiğinde şehrin adı yeniden Makri olarak anılmaya başlanmıştır.
Günümüze Ulaşan Eşsiz Kaya Mezarları ve Kalıntılar
Roma dönemi yerleşim alanının büyük bir kısmı günümüzde modern Fethiye kentinin yapıları altında kalmıştır. Tarih boyunca yaşanan yıkıcı depremler ve yeni yerleşim anlayışı antik dönem yapılarının büyük bölümünün zamanla kaybolmasına yol açmıştır. Buna rağmen, modern kentin güney sınırında yer alan dik kayalıklara oyulmuş görkemli kaya mezarları ile kentin farklı noktalarında yer alan lahit mezarlar antik çağdan günümüze ulaşan en değerli kalıntılardır. Bu mezarların en ünlüsü ve görkemlisi, sol ante duvarındaki yazıta dayanarak MÖ 330'lar civarında gömüldüğü anlaşılan Amintas Kaya Mezarı'dır. Ayrıca son yıllarda yapılan kazı çalışmalarıyla ortaya çıkarılan antik tiyatro kalıntısı, kentin Antik Dönem'deki teşkilatı ve sosyal yaşamı hakkında çok önemli veriler sunmaktadır.