Taşkışla'nın Tarihçesi
Osmanlı döneminde 1846-1852 yılları arasında İngiliz mimar Williams James Smith ve yardımcısı Osmanlı kalfa İstefan tarafından inşa edilen Taşkışla, yeni rönesans üslubu kullanılarak Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane (Askeri Tıbbiye) için hastane olarak tasarlanmıştır. Bina, 1853-1856 Kırım Savaşı'nda Fransız askerlerinin tedavisi için hastane olarak kullanılmıştır. Savaştan sonra uzunca bir süre kullanılmayan yapı, 1860 yılında onarılarak Dolmabahçe Sarayı'nı korumak amaçlı askeri kışla olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Tarihsel Olaylar ve Cumhuriyet Dönemi
Taşkışla, 31 Mart olayları sırasında kışlanın içinde kalan Avcı Taburu ile Hareket Ordusu birlikleri arasındaki çarpışmalara sahne olmuştur. Binanın girişi Cumhuriyet'in ilanından sonra Taşkışla Maarif Vekaleti'ne devredilmiştir. 1926'dan 1931'deki kapanışına kadar kışlanın bir bölümü Japon sermayesiyle kurulmuş olan Orient Products Co. adlı bir eroin fabrikasına ev sahipliği yapmıştır. Yapı, 1943-1950 yılları arasında bir onarımdan daha geçtikten sonra İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü ve Mimarlık-İnşaat Fakültesi olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Koruma Kararları ve Hukuki Mücadele
1983 yılında Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından korunması gerekli birinci sınıf tarihi yapı olarak listeye alınan Taşkışla'nın, 1980 yılında İTÜ'nün kent içindeki yerleşkelerini Maslak'ta yer alan Ayazağa Yerleşkesine taşımasıyla boşaltılması gündeme gelmiştir. Dönemin hükümeti tarafından otel olarak kullanılması amacıyla 49 yıllığına otel yapılmak üzere bir yapı (ESKA - Selim Edes) firmasına kiralanmıştır. Bunun üzerine 1988 yılında İdare Mahkemesi'nde kararın iptali için bazı öğretim üyeleri (Prof. Dr. Erol Kulaksızoğlu ve arkadaşları) tarafından dava açılmıştır. İdare Mahkemesi önce yürütmeyi durdurma kararı almış, ardından 1989 yılında tüm idari işlemleri iptal ederek Taşkışla'nın İTÜ'de kalmasına karar vermiştir. 1999 Gölcük Depremi ile hasar gören yapı, üçüncü bir onarımdan geçmiş olup günümüzde İTÜ Mimarlık Fakültesi olarak kullanılmaktadır.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Taşkışla dikdörtgen planlı, ortası avlulu, bir bodrum ve iki tam katlı bir yapıdır. Köşelerindeki bölümler hem cepheden dışarıya doğru taşırılarak, hem de üç katlı yapılıp çatıdan daha yukarıya yükseltilerek vurgulanmıştır. Cephelerde katlar birbirinden yatay silmelerle, bütün pencereler de birer çift gömme ayakla ayrılmıştır. İkinci kat pencereleri ise üstlerindeki üçgen alınlıklarla daha belirgin hale getirilmiştir. Yapıya batı cephesinin ortasında yer alan, Eski Yunan taklidi 8 adet sütunun taşıdığı bir portikten girilir. Plan şeması her iki katta da aynıdır; bütün yapıyı dolanan bir koridor ile buna açılan büyük mekânlardan oluşur. Batı ve doğudaki uzun kollarda koridor ortada bulunurken, kuzey ve güneydeki kollarda ise bir yanı iç avluya bakmaktadır.