Denizli il merkezine 75 km, Muğla iline ise 80 km mesafede yer alan Kale ilçesi, antik Tabea şehrinin kalıntıları üzerine kurulmuştur. Doğal bir kale konumunda olması sebebiyle tarih boyunca güvenli bir alan ve idari merkez olarak işlev gören bu yerleşim, adını kayalık tepe anlamına gelen "Tabas" sözcüğünden almıştır. Kelimenin bir diğer anlamı olan 'maiyetindekiler' ifadesinden ötürü, buradaki halkın geçmişte 'krala bağlı insanlar' olarak nitelendirilmiş olabileceği de düşünülmektedir. Antik kent, 1950'li yılların başında bölge halkı tarafından terk edilerek birkaç kilometre kuzeyde yeniden inşa edilmiştir.
Tarihten Günümüze Kesintisiz Yerleşim
Tabea, Karya bölgesinin Frigya sınırındaki en önemli kentlerinden biri olup, Büyük İskender'in fethederek geçtiği stratejik noktalar arasında yer almaktadır. Anadolu tarihi açısından eşsiz bir kesintisiz yerleşim örneği sunan antik kentte; Karya dönemine ait mermer taş yazıtlar, Büyük İskender sonrasındaki kent devletine ait gümüş ve bronz sikkeler, Roma Hamamı, Bizans dönemi kalıntıları ve Selçuklu dönemine ait tek minaresi ayakta kalmış cami kalıntıları bulunmaktadır. Bu zengin kültürel miras, Ege Üniversitesi'nden Prof. Dr. Bozkurt Ersoy başkanlığındaki kazı ekibi tarafından yürütülen çalışmalarla restore edilmiştir.
Tabea Ören Yeri'nin Osmanlı Mirası: Cevherpaşa Camii
Denizli-Muğla karayolu üzerinde, antik kent kalıntılarının arasında yükselen Cevherpaşa Camii, 18. yüzyıl Osmanlı mimarisinin nadide örneklerinden biridir. Dikdörtgen planlı caminin kuzeybatısında yer alan bodur görünümlü minaresi kesme taş ile kaplanmıştır. Caminin harim kısmı, dörder ahşap sütundan oluşan iki sıra ile üç sahına ayrılmıştır. Sütunların üzerindeki kompozit başlıklar kalem işi tekniği ile boyanarak süslenmiştir. Yuvarlak kemerli giriş kapısının üzerindeki yazı bandında Hicrî 1235 tarihi okunabilmektedir. İç mekanındaki dökümlü perde ve mizan terazisi motifli mihrabı ile duvarlardaki geometrik ve bitkisel desenli boya panoları görülmeye değer sanatsal detaylar sunar.
Zengin Ticaret Yolları ve Folklorik Kültür
Osmanlı döneminde kuzey-güney hattında Kütahya ile Muğla arasındaki ticaret yollarının kilit noktasını oluşturan bölge, uzun yıllar "Kale-Davaz" adıyla anılmıştır. Yöre, günümüzde de zengin Türkmen ve Yörük kültürünün folklorik izlerini taşımaktadır. Zeybek kültürünün en önemli merkezlerinden olan ilçede, asıl ismi Davaz Zeybeği olan yöresel oyun yaşatılmaya devam etmektedir. Coğrafi olarak Çürüksu Vadisi ile Aydın Ovası'na bağlanan verimli ovalara hâkim olan ilçeyi ziyaret edenlerin mutlaka denemesi gereken en meşhur lezzet ise tüm Türkiye'de ün kazanmış olan "Kaledavaz" biber tatarıdır.