Synnada Antik Kenti'nin Tarihi ve Konumu
Synnada Antik Kenti, günümüzde Afyonkarahisar ilinin Şuhut ilçesinde yer alan, antik dönemde Frigya Salutaris (Doğu Frigya veya Parorea) bölgesinin güneydoğusunda konumlanmış tarihi bir yerleşimdir. Pisidya dağlarının eteklerine uzanan Parorea bölgesinde bulunan antik kent, yaklaşık 11 kilometre (60 stadia) uzunluğundaki afyon tarlalarıyla kaplı bir ovanın ucunda kurulmuştur. Kuruluşuna dair anlatılarda antik kentin, Troya Savaşı'nın ardından Frigya bölgesine giden Akamas tarafından bazı Makedonyalı yerleşimcilerle birlikte inşa edildiği rivayet edilmektedir.
Roma İmparatorluğu Dönemi ve Stratejik Önemi
Synnada'nın yazılı tarihe girişi, MÖ 189 yılında Roma Konsülü Gnaeus Manlius Vulso'nun Galatlara karşı düzenlediği askeri seferler sırasında bu şehirden geçmesiyle gerçekleşmiştir. Attalid Krallığı'na bağlı olan kent, krallığın MÖ 133 yılında miras yoluyla Roma Cumhuriyeti'ne geçmesiyle Roma'nın Asya eyaletinin bir parçası olmuştur. Roma Cumhuriyeti'nin son yüzyılında geçici olarak Kilikya'ya bağlanan Synnada, ünlü hatip Cicero'nun Efes'ten Kilikya'ya seyahat ederken uğradığı bir durak olmuştur. Coğrafyacı Strabon döneminde küçük bir kasaba görünümünde olan yerleşim, Plinius'un yaşadığı dönemde çevre bölgenin tamamı için bir yargı merkezi (conventus juridicus) haline gelerek büyük bir önem kazanmıştır.
Mermer Ticareti ve Metropolis Oluşu
Roma İmparatorluğu genelinde büyük bir şöhrete sahip olan Synnada, yakınlarındaki Docimia'dan çıkarılan ve mor benekler ile damarlarla bezenmiş açık renkli özel bir mermer türünün (Docimites lapis veya Synnadic mermeri) ticaretiyle ünlenmiştir. Kent sakinlerinin Gallienus dönemine kadar basılan sikkelerinde kendilerini Dorlar ve İyonlar olarak adlandırdığı görülmektedir. İmparator Diocletianus döneminde Phrygia Pacatiana'nın kurulmasıyla birlikte iki büyük yolun kesişim noktasında yer alan Synnada, bölgenin metropolü (başkenti) konumuna yükselmiştir. Antik kent, Osmanlı yönetimi altına girdiğinde ise Bursa vilayetine bağlı "Şifut" adını almıştır.
Hristiyanlık Tarihi ve Kilise Geçmişi
Hristiyanlığın erken tarihlerde yayıldığı Synnada, Martyrologium Hieronymianum adlı esere göre şehitler Trophimus ve Dorymedon ile anılmaktadır. 3. yüzyıla ait olduğu tahmin edilen ve Trophimus'un kemiklerini içeren röliker bir lahit burada keşfedilerek Bursa Müzesi'ne taşınmıştır. Tarihçi Eusebius, kentin dindar piskoposu Atticus'un Hristiyanları eğitme görevini Theodore adında bir laike verdiğinden bahseder. Kent, yaklaşık 230-235 yıllarında sapkınların yeniden vaftiz edilmesi (re-baptizing of heretics) konusunun tartışıldığı önemli bir konsile ev sahipliği yapmıştır. 1385 yılında Doğu Ortodoks piskoposluğu Filadelfiya Metropolitliği'ne devredilen antik kent, Roma Katolik Kilisesi tarafından halen unvanlı bir piskoposluk merkezi olarak tanınmaktadır.