Surp Minas Kilisesi Tarihi
Surp Minas Kilisesi, Türkiye'nin Erzurum iline bağlı Aziziye ilçesinde yer alan, 1790 yılında inşa edilmiş tarihi bir Ermeni kilisesidir. Kilise, 1914 yılına kadar varlığını sürdüren ve Ermenice adı Surb Minas vank olan daha büyük bir Surp Menas Manastırı'nın parçasıydı. Bu tarihi yapı, antik çağlardan 20. yüzyılın başlarındaki Ermeni Kırımı'na kadar Hristiyan Ermeni yerleşimi olan Gez köyünde bulunmaktadır.
Kilisenin Geçmişi ve Mimari İzleri
Manastırın 1790 senesinde inşa edilirken, muhtemelen daha eski ve tarihi bir binanın yerini aldığı düşünülmektedir. Bu durum, kilisenin bir duvarına yerleştirilmiş olan bir haçkar üzerinde "1740" tarihinin görülmesiyle desteklenmektedir. 1915 yılındaki Ermeni Soykırımı'ndan önceki on yıllık dönemde, Gez (Kes) köyünde 1.103 Ermeni nüfus (144 hane) ve 170 Müslüman nüfus yaşamaktaydı.
Günümüzdeki Durumu ve Kentsel Dönüşüm
Surp Minas Kilisesi günümüzde hala ayaktadır ancak oldukça kötü ve harabe bir durumda bulunmaktadır. Yapının bulunduğu bölgede günümüzde kentsel dönüşüm çalışmaları yürütülmektedir. Bölgedeki bu kapsamlı gelişmeler, tarihi manastırın yıkılacağı veya başka bir yere taşınacağı anlamına gelebilmektedir.
Mülkiyet Durumu ve Geleceği
Kilisenin tapusu Almanya'da yaşamakta olan Sabri Ergin'in elinde bulunmaktadır. Aziziye Belediyesi tarafından yürütülen Gez Köy Kentsel Dönüşüm Projesi'nin tam ortasında harabe haliyle bekleyen kilisenin akıbeti, belediye ve tapu sahibi Sabri Ergin arasında gerçekleşecek pazarlığın sonucunu beklemektedir.