Karşıyaka’nın İlk Katolik Kilisesi ve Tarihi
St. Helen Kilisesi (Azize Helena Kilisesi), İzmir’in Karşıyaka ilçesinde yer alan tarihi bir Katolik kilisesidir. Karşıyaka’nın ilk Katolik kilisesi olma özelliğini taşıyan bu yapı, ünlü Fransız mimar Raymond Charles Péré tarafından 1904 yılında inşa edilmiştir. Adını Roma İmparatoru I. Konstantin'in annesi Helena'dan alan kilisenin yapımı, dönemin Osmanlı Padişahı Sultan II. Abdülhamid'in özel izniyle gerçekleştirilmiştir. Karşıyaka'nın o dönemki adı olan Cordelio'da yaşayan Katolik cemaatinin dini ihtiyaçlarını karşılamak üzere inşa edilen yapı, bölgenin tarihi ve kültürel çeşitliliğinin en önemli sembollerinden biridir.
Kilise Toplumunun Kuruluşu ve Ferman Süreci
19. yüzyılın sonlarında İzmir ve çevresinde iş imkanları sebebiyle yabancı nüfusun artmasıyla birlikte, Karşıyaka’da (o zamanki adeyiyle Cordelio) önemli bir Katolik cemaati oluşmuştur. İlk olarak 1868'de gönderilen bir rahibin girişimleriyle 1874 yılında küçük bir şapel inşa edilerek faaliyete geçirilmiştir. Katolik cemaatinin zamanla büyümesi ve 150 aileye (yaklaşık 850 Katolik üyesine) ulaşması üzerine daha büyük bir kilise ihtiyacı doğmuştur. Kont Nicola Aliotti, yeni kilisenin inşası için 2100 zira büyüklüğünde bir arazi bağışlamıştır. Sultan II. Abdülhamid, 18 Sefer 1312 (18.04.1902) tarihli fermanıyla inşaata izin vermiş; ferman şartlarına göre toplam maliyetin 1000 lirayı aşmaması ve masrafların cemaatten gönüllü toplanması kararlaştırılmıştır. İnşaatın yapımı için Konak Saat Kulesi'nin mimarı Raymond Charles Péré tercih edilmiş ve ilk taş 17 Haziran 1904'te konulmuştur.
Neogotik Tarzda Göz Alıcı Mimari Özellikler
St. Helen Kilisesi, ince ve uyumlu hatlara sahip üç nefli neogotik tarzda bir yapıdır. Taş işçiliği 1906 yılında tamamlanan yapının pencereleri 1908 yılında renkli vitraylarla süslenmiştir. Kilisenin dış cephesindeki orta açıklık daha geniş ve yüksek olup, üzerinde dört adet çatı kulesi ve büyük bir bifora (çift kemerli pencere) yer alır. İç mekanda ise orta nefi yan neflerden ayıran sivri kemerler, Marmara Adaları'ndan getirilen 12 adet beyaz mermer sütun üzerine oturmaktadır. Kilisenin Gotik tarzdaki apsis bölümünde Carrara mermerinden yapılmış bir sunak bulunmakta olup, bu sunağın iki yanında lanset pencereler yer alır. Yapının içinde ayrıca İsa'nın Kutsal Kalbi'ne ve Lourdes'li Meryem Ana'ya adanmış iki yan şapel ile Aziz Yusuf ve Aziz Polikarpus'un heykelleri bulunmaktadır.
Tarihi Süreçte Depremler ve Restorasyonlar
Tarihi boyunca çeşitli restorasyonlardan geçen kilise, 1968 yılında kapsamlı bir iç restorasyon geçirmiştir. Ancak İzmir'in deprem bölgesinde yer alması nedeniyle yapı zaman zaman hasar görmüştür. Son olarak Ekim 2020 Ege Denizi depreminde de hasar gören kilise, Karşıyaka'nın tarihi dokusundaki yerini korumaya devam etmektedir.