Atatürk'ün Talimatıyla Kurulan "Doğunun Yalova'sı"
Sivrice, Elazığ iline bağlı, Hazar Gölü kıyısında kurulmuş son derece turistik bir ilçedir. Deniz seviyesinden ortalama 1.271 metre yükseklikte yer alan ilçenin yüzölçümü 710 km², 2018 yılı verilerine göre toplam nüfusu ise 10.710 kişidir. Kuruluş tarihi oldukça yeni olan bu şirin belde, Şubat 1936'da bizzat Mustafa Kemal Atatürk'ün "Buraya bir ilçe kurunuz ve doğunun Yalova'sı yapınız." talimatı üzerine öncelikle Dedeyolu köyünde kurulmuştur. Ardından 1938 yılında şimdiki yeri olan Hazar Gölü sahiline nakledilmiştir. İlçenin adı ise, o dönem Romanya'ya bağlı olan Silistre ilinin Sivrice kasabasından göç eden ve ilçenin kurucu nüfusunu oluşturan 142 haneli muhacir topluluğunun geldiği yerleşmeden ilhamla verilmiştir.
Medeniyetlerin Geçiş Güzergahında Tarihsel Süreç
Bölge toprakları Bizans döneminde Müslüman Arapların hücumlarına maruz kalmış ve zaman zaman el değiştirmiştir. 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra Selçukluların kontrolüne geçen bu alanlar, daha sonra bölgeye hakim olan çeşitli Türk Beyliklerinin idaresinde kalmıştır. Topraklar, 1234'te Alâattin Keykubad tarafından Anadolu Selçuklu Devleti sınırlarına dahil edilmiştir. 1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra İlhanlıların kontrolüne giren bölge, Fetret devrinde Dulkadiroğulları Beyliği sınırları içerisinde kalmıştır. Kaynak metne göre 366 yılından sonra Memlükluların eline geçen bu topraklar, 1465'ten itibaren Akkoyunlu, 1507'den sonra ise Safevi Devleti idaresine girmiş ve son olarak 1514 Çaldıran Zaferi'nin ardından Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Cumhuriyet döneminde modern anlamda yeniden şekillenen ilçe merkezine 1933'ten 1940'a kadar Romanya, Yugoslavya ve Rusya'dan getirilen 6.000'den fazla Türk göçmen iskan edilmiştir. Bunların çoğu Uluova'ya, bir kısmı Palu Ovası'na ve Karakoçan'a, içlerinden 142 hane ise bugünkü Sivrice'ye yerleştirilmiştir. Hazar Gölü'nün güneybatı kenarında, nisbi yüksekliği 35 metre kadar olan tortul kütlelerden oluşan küçük tepe üzerinde 24 göçmen evi ve bir hükümet binası yapılarak kurulan yerleşim, önce Elazığ'a bağlı olan İringil Bucağının tamamı ile Huh Bucağının büyük bir parçasının ayrılmasıyla yeni bir ilçe haline getirilmiştir. Geçici olarak Yukarı Huh köyünde teşekkül eden ilçe merkezi, 1939'da bugünkü yerine taşınmıştır. Yakın dönemde, 24 Ocak 2020 tarihinde merkez üssü Sivrice olan 6,8 büyüklüğünde yıkıcı bir deprem gerçekleşmiş olup, ilçenin yeniden inşasının büyük bir bölümü tamamlanmış olsa da çalışmalar halen sürmektedir.
Hazar Dağlarının Eteklerinde Stratejik Coğrafya
Sivrice, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde yer almaktadır. Tarihin ilk devrelerinde Mezopotamya ile Anadolu'nun iç kısımları arasında bağlantı sağlayan stratejik bir konuma sahip olan ilçe, bugün de Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Anadolu'nun diğer bölümleri arasındaki geçiş yolları üzerindedir. İl merkezine 31 km uzaklıkta bulunan ilçeye kara ve demiryolu ile kolayca ulaşım sağlanabilmektedir. Sivrice'nin doğusunda Maden, batısında Baskil, güneybatısında Doğanyol, güneydoğusunda Çüngüş ve kuzeyinde Elazığ Merkez ilçesi bulunmaktadır. Ayrıca Karakaya Baraj Gölü, Sivrice ile Malatya'nın Doğanyol ilçesi arasında sınır oluşturmaktadır.
İlçenin kuruluşu Hazarbaba Dağlarının kuzey eteklerindedir. Yörenin en yüksek noktası olan ve çeşitli efsanelere de konu olan 2.347 metre yüksekliğindeki Hazarbaba Dağı ile güneyde yer alan Karaoğlan Dağı ve kuzeydeki Mastar Dağları (2.171 metre) bölgenin en önemli engebeleridir. Dik yamaçlarla göle inen bu dağlar nedeniyle düzlük alanlar oldukça kısıtlıdır. En önemli düzlükler, Kürk Suyu ağzında gelişen Kürk Deltası ve onun devamı olan Gölbaşı düzlükleridir. İlçenin tarım arazilerinin büyük bir kısmının eğimi %45'ten fazla olduğu için modern tarım aletleri yaygın kullanılamamaktadır. Kuru tarımın yaygın olduğu ilçede, sulu tarım yapılan vadi tabanları ve su kaynakları çevresinde ise en fazla fasulye, şeker pancarı, biber, domates, patates, çilek, mısır, yonca, fiğ ve maş gibi ürünler ile meyve bahçeleri ve kavaklıklar yer almaktadır.
Doğu Anadolu'nun Can Damarı: Berrak Sular ve Batık Kent
Sivrice, bünyesinde barındırdığı doğa harikası Hazar Gölü ile çevre illerin en önemli turizm ve dinlenme merkezidir. Tektonik bir göl olan Hazar Gölü; tertemiz berrak suyu ve halka açık plajlarıyla öne çıkmaktadır. Gölün en büyüleyici özelliği ise suyun altında yer alan gizemli Batık Kent'tir. Gölün içinde bulunan adacıkta ve devamında, hangi tarihte kimlerin yaşadığı kesin olarak tespit edilemeyen eski bir yerleşim yeri bulunmaktadır. Bu alanda suyun içinde büyük bölümü sağlam halde evler, diğer yapılar ve yıkılmış halde bir manastır kalıntısı mevcuttur. Sivrice ilçesi, yaz aylarında günübirlik tatil yapmak isteyen vatandaşlar için eşsiz mesire yerleri ve konaklama amaçlı çadır kent alanları sunmaktadır.