Seyit Battal Gazi Külliyesi, Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde, 150 metre yüksekliğinde Üçler Tepesi'nin doğuya bakan yamaçları üzerinde yer alan tarihi bir yapıdır. İslamiyet'in Anadolu içlerine yayılmasında önemli bir rol oynayan ve Bizans İmparatorluğu'na karşı mücadele eden Seyyit Battal Gazi'ye ithafen yapılmıştır.
Külliyenin Tarihsel Arka Planı
Anadolu'nun Bizans İmparatorluğu egemenliği altında bulunduğu 700 yıllarında, İslamiyet henüz Anadolu içlerine yayılmamıştı. İslam'ı kabul etmiş olan Emeviler, doğudan sık sık Bizans'a karşı Anadolu'nun içlerine akın yaparak Anadolu'yu ele geçirmek ve İslam'ı yaymak istemişlerdir. 720-740 yıllarında sıklaşan bu akınlardan birinde Seyyit Battal Gazi lakabı ile anılan bu efsaneleşmiş halk kahramanı, bugün Seyitgazi ilçesinin bulunduğu Mesih kalesi olarak bilinen bölgede 720 yılında şehit düşmüştür.
Külliyenin İnşası ve Gelişimi
Bizans'a karşı yapılan savaşlarda büyük kahramanlıklar gösteren ve İslam'ın Anadolu'ya yayılmasında büyük katkısı olan Seyyit Battal Gazi adına, 1207-1208 yıllarında Anadolu Selçuklu sultanı I. Alaeddin Keykubad'ın annesi Ümmühan Hatun tarafından türbe ve cami yaptırılmıştır. Daha sonra Ümmühan Hatun için de burada iki katlı eyvan biçiminde bir türbe eklenmiştir. Yapı grubu, Osmanlı devletinin kuruluş ve gelişme dönemlerinde eklemelerle külliye halini almıştır.
Günümüzdeki Durumu
Günümüzde Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olan ve 1954 yılına kadar harap bir biçimde bulunan külliye, bu tarihte yapılan geniş bir restorasyonla düzenlenmiştir. Gerçekleştirilen bu çalışmaların ardından külliye, ilçeye de turistik anlamda bir canlılık kazandırmıştır.