Şeyh Şami Külliyesi'nin Tarihi ve Önemi
Kırıkkale'nin Sulakyurt ilçe merkezindeki Yeşilyurt Mahallesi'nde konumlanan Şeyh Şami Camii ve Türbesi, bölgenin en önemli tarihi ve kültürel miraslarından biridir. Cami ve türbeden oluşan bu külliye, Sulakyurt ilçesini yerleşim yeri olarak ilk kuran ve Bayramiye tarikatına bağlı olan Şeyh Şami tarafından 15. yüzyılda yaptırılmıştır. 1435 yılında temeli atılan külliye hakkında, ünlü seyyah Evliya Çelebi de Seyahatname'sinin ikinci cildinde cami içi süslemelerine değinerek bilgiler vermektedir. Yapı, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Başkanlığının 11.10.1985 tarihli kararı ile tescil edilmiş, ardından Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 1. grup korunması gereken eser olarak belirlenmiştir.
Caminin Dış Yapısı ve Cephe Özellikleri
Kuzey-güney doğrultusunda inşa edilen Şeyh Şami Camii, dikdörtgen planlı bir mimariye sahiptir ve üzeri kırma çatı ile örtülüdür. Tamamen beyaz boyalı dış duvarlarının cephe köşelerinde taş malzeme yer almaktadır. Yapının kuzey cephesinde altı adet ahşap desteğin taşıdığı, ahşap tavanlı ve üzeri sundurma çatı ile kaplı bir son cemaat yeri bulunur. Caminin pencereleri cephelere göre farklılık göstermektedir; doğu cephesinde sade tasarımlı demir parmaklıklı kare üç ahşap pencere yer alırken, güney cephesinde alt kısımda demir parmaklıklı dikdörtgen iki, üst kısımda ise kare iki ahşap pencere bulunur. Batı cephesinde ise türbe ile birleşmeyen bölümde taş malzemeden yarım daire kemerli, dikdörtgen bir ahşap pencereye yer verilmiştir.
İç Mekan Tasarımı ve Bağımsız Minare
Şeyh Şami Camii'nin ahşap tavanlı iç mekanını altı adet ahşap destek taşımaktadır. İbadet alanındaki mihrap, minber ve vaaz kürsüsü güney duvarında konumlandırılmıştır. Caminin iç kısmından, altı basamaklı dar bir merdiven vasıtasıyla bitişikteki türbeye doğrudan geçiş sağlanabilmektedir. Caminin kuzeybatısında, ana binadan tamamen bağımsız olarak inşa edilmiş iki şerefeli bir minare yer alır. Minarenin camiyle eşit yükseklikte olan pabuç kısmı, dış bükey kavisli taş malzemeden yapılmış ve betonarme ile biçimlendirilmiştir. Gövdesi tuğla malzemeden üretilen minarenin şerefe altları ise mukarnaslı süslemelere sahiptir.
Şeyh Şami Türbesi ve Mistik Yapısı
Caminin güneybatısına bitişik olan ve Şeyh Bedrettin Şami adıyla da anılan türbenin zemini, cami zemininden daha aşağı bir seviyede yer almaktadır. Kare planlı, kübik gövdeli ve yüksek sekizgen bir kasnağa oturan piramidal külahla örtülü olan bu yapının beden duvarlarında taş ve tuğla malzemeden oluşan almaşık bir örgü tekniği uygulanmıştır. Türbe duvarlarının alt kısmında üç, üst kasnağında ise yedi pencere bulunmaktadır. Biri cami içine açılan, diğeri ise dışarıya açılan iki kapıya sahip olan türbe içerisinde beyaz boyalı dokuz adet sanduka yer alır. Günümüzde de yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çeken bu tarihi yapı, bölgenin en değerli inanç ve kültür duraklarından biridir.