Sarı Bayır Harekâtı ve Arıburnu Cephesi'nin Tarihsel Önem
Sarı Bayır Harekâtı veya diğer adıyla Ağustos Taarruzları (August Offensive), Çanakkale Savaşı sırasında müttefik kuvvetler (Britanya İmparatorluğu, Avustralya, Yeni Zelanda ve Birleşik Krallık) tarafından Arıburnu Cephesi’ndeki çıkmazı sonlandırmak amacıyla gerçekleştirilen son büyük girişimdir. 6 - 10 Ağustos 1915 tarihleri arasında cereyan eden bu çetin muharebeler, Gelibolu Yarımadası'nın kaderini tayin eden en kritik çatışmalardan biri olmuştur. Harekâtın temel stratejik hedefi; müttefiklerin "Sarı Bayır" olarak adlandırdığı Kılıçbayırı, Düztepe, Conkbayırı ve Kocaçimen Tepe hattının işgal edilmesidir. Ancak bu büyük operasyon, kahramanca bir savunma sergileyen Osmanlı ordusunun kesin zaferiyle neticelenmiştir.
Harekât Öncesi Stratejik Planlar ve Yanıltıcı Taarruzlar
Mayıs 1915 sonlarında Gelibolu'da tüm cephelerde durumun mevzi savaşına dönüşmesinin ardından, Akdeniz Seferi Kuvvetler Komutanı General Ian Hamilton yeni bir taarruz planı hazırlamıştır. Bu plana göre, Suvla Koyu'na çıkartılacak İngiliz 9. Kolordusu ile Anzak Kolordusu'nun takviyeli bir tümeni eş güdümlü bir şekilde harekete geçecekti. Osmanlı komutanlığının dikkatini başka yönlere çekmek amacıyla yanıltıcı taarruzlar devreye sokulmuştur. Bu doğrultuda Seddülbahir Cephesi'nde Kirte Bağları Muharebesi başlatılmış; ardından Arıburnu Cephesi'nin güney kesiminde yer alan Kanlısırt'taki Osmanlı mevzilerine yönelik Kanlısırt Muharebesi gerçekleştirilmiştir.
Taarruz Hazırlıkları ve Bölgedeki Kuvvet Dengesi
Harekât öncesinde Anzak Kolordusu'na destek amacıyla Seddülbahir Cephesi'nden 13. İngiliz Tümeni, Hint Tugayı ve Gökçeada'da bekleyen 10. İngiliz Tümeni'nden bir tugay Arıburnu Cephesi'ne gizlice aktarılmıştır. Bu takviyelerle birlikte General Godley komutasındaki takviyeli 2. Anzak Tümeni'nin gücü 20.000 savaşçı mevcuduna ulaşmıştır. Taarruz için seçilen arazi son derece sarp ve sık fundalıklarla kaplı olduğundan, askeri harekâta elverişsiz kabul edilerek Osmanlı tarafınca yalnızca yaklaşık 1.500 kişilik iki taburla tutulmaktaydı. Bölgede gözetleme postaları bulunduran Osmanlı savunmasında; Müşir Liman von Sanders, Mirliva Esat Paşa, Albay Mustafa Kemal, Albay Mehmet Rüştü, Albay Kannengiesser, Albay Ali Rıza, Albay Halil, Yarbay Cemil, Yarbay Hasan Basri, Yarbay Bötrich ve Yarbay Wilhelm Willmer gibi komutanlar görev yapmaktaydı.
6 Ağustos Gecesi: Süngü Hücumu ve Büyük Çatışma
Taarruz planına göre Anzak kuvvetleri iki kol halinde ilerleyecekti; sağ kol Şahintepe üzerinden Conkbayırı'nı, sol kol ise Kocaçimen Tepesi ile Besim Tepe'yi ele geçirmekle görevlendirilmişti. Baskın etkisini artırmak amacıyla eratın tüfeklerinin boş olması ve Osmanlı siperlerinin silah kullanılmadan, yalnızca süngü hücumuyla ele geçirilmesi emredilmişti. Ancak 6 Ağustos 1915 gecesi saat 22:00'de başlayan ileri harekât sırasında çıkan sesler Osmanlı gözcü postalarını alarma geçirmiş ve silah sesleri geniş bir alanda yankılanmıştır. 6-10 Ağustos 1915 tarihleri arasında yaşanan bu tarihi mücadelelerin sonunda Osmanlı kuvvetleri Sarı Bayır hattını cansiperane bir şekilde savunarak müttefik taarruzunu durdurmuş ve Çanakkale tarihine altın harflerle yazılan bir zafer kazanmıştır.