Samsun Kent Müzesi, Samsun'un sosyal, tarihi, kültürel, coğrafi ve ekonomik yapısına ilişkin bilgilerin ve malzemelerin sergilendiği önemli bir kültür durağıdır. İlkadım ilçesinde konumlanan müze, 12 Şubat 2013 tarihinde kapılarını ziyaretçilerine açmıştır. Resmi bir açılış yapılmamış olmasına karşın, müze açılışından itibaren ilk yetmiş gün içerisinde 20 bin ziyaretçiyi ağırlayarak yoğun bir ilgi toplamayı başarmıştır.
Müze Binalarının Tarihi ve Demiryolu Geçmişi
Müzenin sac ayaklarını oluşturan binalar, Samsun'un demiryolları tarihinde son derece önemli bir konuma sahiptir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında demiryolu çalışanlarına tahsis edilmek amacıyla inşa edilen iki katlı iki ahşap bina, 1928 yılında Samsun-Sivas Demiryolu İnşaat ve İşletme İdaresi ve Devlet Demiryolu Lojmanı olarak hizmete girmiştir. Binaların ilk katları ofis, ikinci katları ise lojman olarak kullanılmıştır. Cumhuriyet Caddesi tarafında yer alan ek bina ise 1936 yılında inşa edilmiş olup, uzun yıllar Samsun Demirspor kulübünün lokali olarak kullanılmıştır.
Müzeleşme Süreci ve Restorasyon Çalışmaları
Samsun Büyükşehir Belediyesi bünyesinde kent müzesi projesi 2007 yılından itibaren tasarlanmaya başlanmıştır. Proje, Tarihi Kentler Birliği'nin 13-15 Mayıs 2011 tarihlerinde düzenlediği 'Her Kente Kent Müzesi' temalı toplantının ardından ivme kazanmıştır. ÇEKÜL ve Metin Sözen'in değerli katkılarıyla yer tespiti, içerik sağlama ve projelendirme çalışmaları yapılmış; TCDD'ye ait lojmanlar ile Samsun Demirspor lokali kamulaştırılmıştır. Sekiz ay süren restorasyon sürecinin ardından dekor ve içerik çalışmaları yürütülerek müze ziyarete hazır hale getirilmiştir. 2015 yılında ise müzenin hemen yanında bulunan tarihî baro binasının da müzeye dahil edilmesi için çalışmalar başlatılmıştır.
Paydaş İş Birlikleri ve Uluslararası Başarılar
Müzenin zengin arşiv ve belgelere kavuşmasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun Yerel Tarih Grubu, Alaçam Mübadele Müzesi, Samsunspor, Samsun PTT Başmüdürlüğü, Gazi Müzesi, Düşevi Oyuncuları Tiyatrosu, Tekkeköy Belediyesi, Yakakent Belediyesi, Çarşamba Ayakkabıcılar Odası, Kanal S, Halk gazetesi, Mübadele ve Balkan Türk Kültürü Araştırma Derneği, Samsun Ticaret ve Sanayi Odası ve Samsun 6. Bölge Eczacılar Odası Başkanlığı ile arşiv, belge ve bilgi paylaşımı gerçekleştirilmiştir. Müze, bu nitelikli yapısıyla Tarihi Kentler Birliği'nin jüri özel ödülüne layık görülmüş, 2015 yılında ise XX. Luigi Micheletti Ödüllerinde finale kalarak Avrupa'nın en prestijli altı müzesinden biri olma unvanını elde etmiştir.