Pazar Camii'nin Tarihi ve Önemi
Samsun'un İlkadım ilçesinde bulunan Pazar Camii, şehrin önemli tarihi ibadethanelerinden biridir. Moloz taş duvarlar üzerine kurulmuş dikdörtgen planlı ve tek katlı bir mimariye sahip olan bu yapının üzeri ahşap çatı ile örtülüdür. Kuzey cephesinde yer alan ana giriş kapısı kesme taştan inşa edilmiş olup, caminin bir adet minaresi bulunmaktadır.
İnşa Tarihi ve Farklı Görüşler
Caminin üzerinde orijinal bir inşa kitabesi yer almadığı için yapım tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur. Ancak giriş kapısı üzerine sonradan eklenmiş olan kitabede "Pazar Camii Şerifi Miladi 1380" yazmaktadır. Bazı yöresel kaynaklar bu tarihi savunarak yapıyı 14. yüzyıl İlhanlı dönemine tarihlendirse de, caminin 1819 yılında Hazinedârzâde Süleyman Paşa tarafından yaptırıldığı yönünde iddialar da mevcuttur.
Vakfiye Belgeleri ve Mimari Değişim
Tarihi kaynaklarda, 16 Mayıs 1813 (15 Cemaziyel-Evvel 1228) tarihli bir vakfiyeye dayanarak yapının 1809-1813 yılları arasında Hazinedârzâde Süleyman Paşa tarafından inşa ettirildiği de öne sürülmektedir. Kapının giriş cephesinde görülen mimari özellikler ve vakfiye kayıtları göz önünde bulundurulduğunda, caminin günümüzdeki mimari şekline büyük ölçüde 19. yüzyılda kavuştuğu kabul edilmektedir.
Onarım ve Restorasyon Süreci
Pazar Camii, tarihi süreç içerisinde 1819 yılında ve cumhuriyetin ilk yıllarında olmak üzere iki kez büyük onarımdan geçmiştir. Bu yenileme çalışmaları sonrasında yapının orijinal dokusu kısmen kaybolmuştur. Son olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2007 yılında restore edilen cami, günümüzde faal olarak hizmet vermeye devam etmektedir.