Büyükesence Orhan Camii'nin Tarihi ve Önemi
Büyükesence Orhan Camii, Sakarya ili Erenler ilçesi sınırlarında bulunan ve çantı tekniğiyle inşa edilmiş erken dönem Osmanlı mimarisinin özgün örneklerinden biridir. Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarında Orhan Gazi adına kayıtlı olan yapının kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte, 1326-1359 yılları arasında yapıldığı tahmin edilmektedir. Osmanlı Devleti’nin kuruluşunun ilk 250 yılında kullanılan bu ahşap mimari teknik, Orhan Gazi döneminde başlayıp Kanuni Sultan Süleyman devrinde sona ermiştir.
Mimari Yapısı ve Çantı Tekniği
Cami, 8,60 x 15,40 metre boyutlarında dikdörtgen bir plana sahip olup, toprak üzerinde taş bir temel üzerine oturtulmuştur. Yapımında kullanılan 7–10 cm kalınlığında ve 20–30 cm genişliğindeki kütüklerin baş kısımları, kertme-geçirme çantı yöntemiyle birleştirilmiştir. Caminin iç ve dış cepheleri bağdadi üzerine samanlı sıva ile kaplanmıştır. Kubbesi bulunmayan cami, beşik örtüsü tarzında bir çatı ile örtülmüştür. Asıl ibadet alanının yanı sıra farklı ihtiyaçlara cevap veren eklentilere sahip olması nedeniyle yapıt Yan Mekanlı Camiler sınıfına girmektedir.
Restorasyon Çalışmaları ve Günümüzdeki Durumu
Zaman içerisinde çeşitli değişikliklere uğrayan yapının mihrabı, minberi ve minaresi orijinal özelliklerini yitirmiştir. Orijinal olmayan minaresi, 1967 depreminden sonra yenilenmiştir. Yapının vakfiyesi ve kitabesi bulunmamaktadır. Tarihi cami, 2023 yılında Bursa Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilerek yeniden ibadete açılmıştır. Günümüzde bu tarihi yapı Cumaaltı Cami adıyla anılmakta, hemen yanına inşa edilen yeni cami ise Orhan Cami adını taşımaktadır.
Konumu ve Nasıl Gidilir?
Büyükesence Orhan Camii, Sakarya-Düzce karayolunun 5. kilometresinden kuzey yönüne ayrılan yol üzerindeki Büyükesence Mahallesi'nde yer almaktadır. Büyükesence (Büyük Tersiye), Küçükesence (Küçük Tersiye) ve Hasanbey köylerinin ortak Cuma Camii olarak inşa edilen yapı, köy merkezinin yaklaşık 2 kilometre doğusundaki mezarlık alanının içerisinde yer almaktadır.