Pütürge, Malatya il merkezine 74 kilometre uzaklıkta yer alan, Doğu Anadolu Bölgesi'nin sarp ve engebeli coğrafyasına sahip tarihi bir ilçesidir. Deniz seviyesinden ortalama 1.314 metre yükseklikte konumlanan ilçenin yüzölçümü 1.086 kilometrekaredir. Düz arazinin yok denecek kadar az olduğu bölgede yerleşimler dağlık ve tepelik alanlarda yoğunlaşmış olup, ilçe toprakları Fırat Nehri'ne dökülen Şiro Çayı'nın geniş vadisi ile bu vadiyi çevreleyen dağlık kesimlerden meydana gelmektedir.
Pütürge'nin Tarihi ve Kökeni
Bölgeye ilk yerleşimin ne zaman yapıldığı tam olarak bilinmemekle birlikte, ilçe halkının büyük kısmının Kütahya'dan göç eden Samanoğulları ile kökeni bilinmeyen Kopuzoğulları tarafından oluşturulduğu söylenmektedir. Tarihsel kayıtlara göre yaklaşık 300 yıl önce güzel yer veya istenen yer anlamına gelen İmrunya'da "Mürün" adıyla bir köy olarak kurulmuştur. Önceleri Şiro ve İmran adlarıyla da anılan yerleşim, 1877 yılında bucak statüsü kazanarak Adıyaman'ın Kâhta ilçesine bağlanmıştır. 1892 yılında Elazığ'a bağlı bir ilçe merkezine dönüştürülen Pütürge, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Malatya'ya bağlanmıştır.
İsim Kökeni ve Etimolojik Yapısı
İlçenin günümüzdeki adı olan Pütürge kelimesinin kökeni hakkında kesin bir bilgi olmamakla birlikte farklı ihtimaller bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Kars ve çevresinde de kullanılan ve Rusça "Butylka / Budulga" (şişe benzeri ters huni biçimli kap) kelimesinden türemiş olmasıdır. Bir diğer ihtimal ise 93 Harbi sonrasında bölgeye yerleştirilen Müslüman Boşnakların "Poturice / Poturce" adının yöre ağzına uyum sağlamış halidir. İlçenin eski adı olan "Şîro" ise Orta Farsça (Pehlevi) kuzey ağzında "Aslan" anlamına gelen "Şer / Şîr" kelimesinden gelmektedir.
Görülmeye Değer Tarihi Yerler ve Kültür
Pütürge sınırları içerisinde tarihi öneme sahip çok sayıda yapı ve alan yer almaktadır. Bunların başında, Uzuntaş Köyü'nde bulunan ve M.S. 450 yılında yapıldığı, inşasında ise 10.000 askerin çalıştığı söylenen Perieş (Dilbersen) Kalesi gelmektedir. Ayrıca dünyanın yedi harikasından biri olarak bilinen Nemrut Dağı'nın doğu yakası da Pütürge ilçe sınırları içerisinde kalmaktadır. Kerar Kalesi, Nan-ı Guni ve Battalgazi ziyareti bölgedeki diğer önemli tarihi yerler arasındadır. Tarım ve hayvancılıkla geçinen, geleneklerine bağlı ilçe halkının okuma yazma oranı 1985-1994 dönemlerinde %95'e ulaşmış olup, bölge ünlü "Sürgün İnek" filmine de ev sahipliği yapmıştır.