Ankara il merkezine 63 km, Ayaş ilçe merkezine ise 26 km uzaklıkta bulunan Pınaryaka, Ankara'nın tarihi zenginliğiyle dikkat çeken bir mahallesidir. Çanıllı semtinin dış parçası olan bu yerleşim, doğal su kaynaklarının bolluğu ve köklü geçmişiyle bilinir.
Pınaryaka'nın Köklü Tarihçesi
Mahallenin kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte geçmişi çok eski dönemlere dayanır. Mahallenin yaklaşık 7 km kuzeydoğusunda yer alan Köyyeri ve Asartepe mevkilerinde Frig ve Roma dönemlerine ait eserler bulunmuştur. Ankara'nın 1073 yılında Türklerin eline geçmesinin ardından, Horasan Erenleri olarak bilinen Derviş Gaziler'den köyün kurucusu Şehylek tarafından kurulduğu tahmin edilmektedir. Şehylek'e ait olan ve zamanla yıkılan türbenin yerinde günümüzde köy camii yer almaktadır. Ayrıca köyde bulunan üç büyük mezarlık, buranın çok eski bir yerleşim yeri olduğunun somut birer kanıtıdır.
İsim Serüveni ve İdari Yapı
Kurucusundan ötürü önceleri Şehylek adını taşıyan yerleşim, zamanla Şeylek adını almış ve 1960'lı yıllara kadar bu isimle anılmıştır. 1960'lardaki isim değişiklikleri sırasında su kaynaklarının bolluğu nedeniyle adı Pınaryaka yapılmıştır. Kuruluşundan Cumhuriyet'in ilk yıllarına dek Kızılcahamam'a bağlı olan köy, 1930'lu yılların ilk yarısından itibaren Ayaş ilçesi sınırlarına dahil edilmiştir. Yerleşim, 23.07.2004 tarihli Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile köy tüzel kişiliğini kaybederek mahalleye dönüşmüştür.
Katırcı Yolu ve Su Kaynakları
Köyün kuzeyinden geçen tarihi kervan yolu Katırcı Yolu adıyla bilinir. Bu güzergah üzerinde pek çok su kaynağı yer almaktadır. Bunlar arasında en ünlüsü, köye yaklaşık 2 km mesafede bulunan ve Karpuz çatlatan adıyla anılan Çakmakpınarı'dır. Bu yol, motorlu araçların yaygınlaşmadığı 1950'li yıllara kadar Güdül ve Kızılcahamam çevre köylerini Ankara'ya bağlayan önemli bir kestirme güzergah vazifesi görmüştür.