Pazaryeri'nin Tarihçesi ve İsim Kökeni
Bilecik ilinin köklü bir geçmişe sahip ilçesi olan Pazaryeri, tarihi kaynaklarda ilk olarak 1530 yılı Osmanlı kayıtlarında 'Ermeni Pazarı' adıyla bir kaza merkezi olarak geçmektedir. İlerleyen dönemlerde yerleşimin adı 'Pazarcık' olarak değişmiştir. Halk arasında halen Pazarcık olarak anılan bu isim, Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesiyle karıştırılmasını önlemek amacıyla resmi olarak 'Pazaryeri' şeklinde değiştirilmiştir.
Coğrafi Yapısı ve 'Göletler Diyarı' Unvanı
Marmara Bölgesi'nin doğusunda yer alan Pazaryeri, engebeli ve dağlık bir topografik yapıya sahiptir. Deniz seviyesinden ortalama 805 metre yükseklikte konumlanan ilçenin çevresi Ahı Dağı, Esemen Sırtları (Dokuzöküz Dağları), Uzunçam, Karateke ve Kertalan Sırtları gibi yükseltilerle çevrilidir. Bölgede sert ve karasal bir geçiş iklimi hüküm sürmektedir. Sorgun ve Karasu çaylarının beslediği bu topraklarda; Küçükelmalı, Bozcaarmut, Esere, Kamçı, Sorgun, Büyükelmalı ve Sarnıç gibi çok sayıda sulama göleti yer alır. Bu zengin yapısı nedeniyle ilçe günümüzde 'Göletler Diyarı' olarak adlandırılmakta; hafta sonları çevre iller olan Bursa, Eskişehir ve Kütahya'dan yoğun bir ziyaretçi akınına uğramaktadır.
Eşsiz Tarımsal Üretim ve Kınık Çömlekçiliği
Pazaryeri arazisinin yaklaşık %87'si ormanlarla kaplı olup geri kalan verimli topraklarında son derece özel tarım faaliyetleri yürütülmektedir. Türkiye'deki en yoğun şerbetçiotu (maya hammaddesi olan sarmaşık türü bitki) üretim merkezi bu ilçedir. Ayrıca tarım alanlarında buğday ve fasulye yetiştiriciliği de yaygındır. İlçenin eski adı Hotanlı olan Kınık köyü ise toprak ürünleri, toprak vazo, sürahi ve çömlek yapımında Türkiye'nin önde gelen el sanatları merkezlerinden biri konumundadır.
Zengin Kültürel Dokusu ve Yöresel Lezzetleri
Anadolu kasabası görünümünü koruyan Pazaryeri'nde geleneksel ataerkil aile yapısı, asker uğurlama, kına ve nişan gibi adetler canlılığını sürdürmektedir. Yöre kadınlarının geleneksel kıyafeti, siyah pamuklu kumaştan yapılan ve 'kirlik' olarak da bilinen feracedir. İlçenin mutfak kültürü ise hamur işleri ve tahıllara dayanır. Ekşi mayalı Pazarcık Manav Ekmeği, peynirli veya cevizli bir lezzet olan cızman, ünlü Pazaryeri Bozası, Pazaryeri Helvası ve meşhur Pazaryeri Sucuğu ilçenin tadılması gereken en özgün lezzetleri arasında yer almaktadır.