Pazar Camii'nin Tarihçesi ve Mimarisi
Pazar Camii, Samsun'un İlkadım ilçesinde yer alan tarihi bir ibadethanedir. Dikdörtgen planlı bir mimariye sahip olan cami, moloz taş duvarlar üzerine yükselen tek katlı bir yapıdır ve üzeri ahşap çatı ile örtülmüştür. Günümüzde faal durumda olan yapının kuzey cephesinde bulunan ana giriş kapısı kesme taştan yapılmıştır ve caminin tek minaresi bulunmaktadır.
İnşa Tarihi ve Kitabesi
Caminin orijinal bir inşa kitabesi bulunmadığı için yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, giriş kapısı üzerine sonradan eklenen kitabede 'Pazar Camii Şerifi Miladi 1380' ifadesi yer almaktadır. Bazı yöresel kaynaklar bu tarihi iddia ederek yapıyı 14. yüzyıl İlhanlı dönemine tarihlendirse de, inşası hakkında farklı görüşler de mevcuttur.
Hazinedârzâde Süleyman Paşa İddiası ve Mimarisi
Caminin, 1819 yılında Hazinedârzâde Süleyman Paşa tarafından yaptırıldığı yönünde iddialar bulunmaktadır. Ayrıca 15 Cemaziyel-Evvel 1228 (16 Mayıs 1813) tarihli bir vakfiyeye dayanarak, yapının 1809–1813 yılları arasında Hazinedârzâde Süleyman Paşa tarafından inşa ettirildiği de söylenmektedir. Giriş kapısı cephesinin mimari özellikleri ve vakfiye kayıtları göz önüne alındığında, caminin mimarisinin bugünkü şekline 19. yüzyılda kavuştuğunu söylemek mümkündür.
Onarımlar ve Günümüzdeki Durumu
Pazar Camii'nin 1819 yılında ve cumhuriyetin ilk yıllarında olmak üzere iki kez onarımdan geçtiği bilinmektedir. Yapılan bu yenileme çalışmaları sonrasında cami, orijinal özelliklerini kısmen kaybetmiştir. Tarihi yapı, son olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2007 yılında restore edilerek günümüzdeki haline kavuşturulmuştur.