Ovacık'ın Tarihi Geçmişi ve İdari Gelişimi
Ovacık, Doğu Anadolu Bölgesi'nde Tunceli iline bağlı, tarihi ve coğrafi açıdan büyük öneme sahip bir ilçedir. Bölge, MS 395 yılında Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasından sonra Bizans egemenliğine girmiştir. 639 yılında Arap İslam kavimlerinin yörede hakimiyet kurmasının ardından bir süre tekrar Bizans idaresine geçen bölge, Türklerin Anadolu'ya girişiyle birlikte 1071 Malazgirt Muharebesi sonrasında Türk hakimiyetiyle tanışmıştır. 1200'lerin başında Mengüç Beylerinden Ahmet Gazi'nin Erzincan yöresine hakim olması Ovacık bölgesini de etkilemiş, ardından 1230'lu yıllarda Anadolu Selçuklu Devleti ve sonrasında Moğol denetimi altına girmiştir. 1515 yılındaki Ovacık Muharebesi ile Osmanlı sınırlarına katılan yerleşim, uzun bir dönem Pir Hüseyin Bey ve Çemişgezek beyleri tarafından yönetilen Çemişgezek'e bağlı "Nahîye-i Ovacık" adında bir nahiye olarak kalmıştır.
Tanzimat hareketleriyle yapılan idari düzenlemeler neticesinde 1879 yılında Dersim vilayetine bağlanan Ovacık, 1886 yılında ise Elazığ (Mamuret'ül Aziz) vilayetine dahil edilmiştir. İlçe teşkilatı ilk olarak 1908 yılında Yeşilyazı (Zeranik) bucağında kurulmuş, 1936 yılında Tunceli ilinin teşkil edilmesiyle bu ile bağlanmıştır. 1937 yılında ise ilçe merkezi Yeşilyazı bucağından bugünkü konumu olan Pulur köyü üzerine taşınmıştır.
Coğrafi Yapısı, İklimi ve Ulaşım Özellikleri
Ovacık, Tunceli'nin arazi yönünden en büyük ilçesi olup 1.401 km² yüzölçümüne sahiptir. Adını dağların arasında yer alan 74 km²'lik ovadan alan ilçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.252 metredir. Kuzeyi ve güneyi Munzur Sıra Dağları ile çevrili olan bu ova, Munzur Suyu tarafından ikiye bölünmektedir. İlçenin en yüksek noktası 3.071 metre yüksekliğe sahip olan Ziyaret Tepesi'dir. Ovacık'ın iklim şartları oldukça sert olup, kış aylarında ilçe merkezinde dahi kar kalınlığı 2 metreyi aşmaktadır; yaz ayları ise serin geçmektedir. İlçeye ulaşım, Munzur Suyu boyunca uzanan ve Munzur Vadisi Millî Parkı içerisinden geçen virajlı ve asfaltı yer yer bozuk olan karayolu ile ya da Hozat ilçesi üzerinden sağlanan alternatif yol ile gerçekleştirilmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Eşsiz Doğal Turizm Değerleri
İlçenin temel geçim kaynağını tarım ve hayvancılık oluşturmaktadır. Özellikle Ovacık-Zeranik Ovası ve çevresinde yetiştirilen, besin değeri oldukça yüksek olan kuru fasulyenin pazarlanmasında son yıllarda büyük ilerleme kaydedilmiştir. Ayrıca Mercan Vadisi ve çevre köylerde ceviz yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Ovacık, tarihi nitelikte yapı barındırmasa da doğal turizm açısından Tunceli'nin en zengin bölgesidir. Munzur Suyu Gözeleri, Munzur Vadisi Millî Parkı, Mercan Vadisi ve Mercan Suyu ilkbahardan itibaren binlerce ziyaretçi çekmektedir. Munzur Suyu'nda yaşayan kırmızı benekli alabalık ise ilçenin en önemli doğal ürünleri arasında yer almaktadır.
Kültürel Doku, İnanış ve Sosyal Yaşam
Ovacık'taki Alevilik inancı, bazı geleneksel uygulamaları yönüyle Şamanizm ve Zerdüştlük dinleriyle benzerlik gösteren özgün niteliklere sahiptir. Yörede ayrıca Hristiyanlardan Zazalara geçen ve "Khal Gağan" olarak adlandırılan yılbaşı kutlama geleneği sürdürülmektedir. İlçede Alevi vatandaşların ibadetlerini gerçekleştirdiği bir Munzur Cemevi ile bir Merkez Camii bulunmaktadır. Ayrıca Türk geleneklerinin bir yansıması olarak Akkoyunlular döneminden kalan koçbaşlı mezar taşı geleneği de varlığını korumaktadır. Siyasi geçmişinde ise, Fatih Mehmet Maçoğlu 2014-2019 yılları arasında ilçeyi yöneterek Türkiye'nin ilk Türkiye Komünist Partili belediye başkanı olmuştur. 22 Kasım 2024 tarihi itibarıyla ise Ovacık Kaymakamı Hüseyin Şamil Sözen belediye başkanlığına kayyım olarak görevlendirilmiştir.