Otağ-ı Hümâyun'un Tarihi ve Önemi
İstanbul'un Esenler ilçesinde, Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü sınırları içinde yer alan Otağ-ı Hümâyun (Hünkâr Kasrı), kökeni 15. yüzyıla uzanan tarihi bir köşktür. Sur dışındaki Topkapı kapısından Edirne Yolu'na uzanan eski kervan yolu üzerindeki Davutpaşa Sahrası alanında konumlanmaktadır. Osmanlı döneminde padişahın sefer öncesi orduyu uğurladığı ve çeşitli törenler düzenlediği bu yapı; kaynaklarda Davut Paşa Kasrı, Davut Paşa Sarayı, Taş Köşk/Kasır, Hünkâr Kasrı ve Otağ-ı Hümâyun adlarıyla anılmaktadır. Aynı tarihi alanda Davutpaşa Kışlası, tarihi bir çeşme ve diğer bazı Osmanlı yapıları da yer almaktadır.
Tarihsel Gelişimi ve Onarımlar
Geleneksel anlatı, sahra alanındaki taş köşkün ilk olarak 1483 dolaylarında Davud Paşa tarafından inşa ettirildiğini; yapının 16. ve 17. yüzyıllarda çeşitli onarımlar ve eklerle kullanıldığını belirtmektedir. Bazı araştırmacılar ise köşkün III. Mehmed döneminde (1595–1603) yaptırıldığını ve mimarının Dalgıç Ahmed Ağa olduğunu ifade etmekte, I. Ahmed devrinde (1603–1617) ise yapıya küçük ilaveler yapıldığını aktarmaktadır. 16. ve 17. yüzyıllarda padişahın sefere bizzat katılmadığı durumlarda ordunun Davutpaşa Sahrası'nda toplanıp Hünkâr Kasrı'ndan uğurlandığı bilinmektedir. Bölge, askeri teşkilatlanmadaki önemini korumuş; Davutpaşa'da kışla inşası sürecinde köşk bakımsız kalmışsa da 19. yüzyılda Krikor Amira Balyan tarafından onarılmıştır.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
İki katlı bir köşk niteliğinde olan Otağ-ı Hümâyun; giriş sofası, divanhane (büyük salon), odalar, hizmet birimleri ve merdivenlerden oluşmaktadır. Literatürde "taş otağ" olarak da tanımlanan kütle, sefer otağının (askeri çadır) anıtsal ve kalıcı bir mimari karşılığı şeklinde yorumlanmaktadır. Yapının iç mekanında dönemsel onarımlara bağlı olarak farklı katmanlar ve tefriş unsurları tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen modern restorasyon çalışmalarında çimentolu sıvalar sökülerek horasan harcıyla müdahaleler yapılmış ve divanhane bölümü için özel bir avize tasarlanmıştır.
Günümüzdeki Kullanımı ve Ulaşım
Davutpaşa Kışlası alanı 1999 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi'ne devredilmiş ve kampüsleşme süreciyle birlikte tarihi yapı için kapsamlı restorasyon hazırlıkları gündeme gelmiştir. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti programı kapsamında yürütülen yaklaşık 9–12 aylık restorasyon çalışmasının ardından yapı, 27–28 Aralık 2010 tarihlerinde kültür merkezi olarak kullanıma açılmıştır. Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü içerisinde bulunan yapıya erişim, kampüs güvenliği ve etkinlik takvimine bağlı olarak sınırlı ölçüde sağlanabilmektedir. Otağ-ı Hümâyun, dönem dönem çeşitli sergi ve kültür-sanat etkinliklerine ev sahipliği yapmaktadır.