Osmanlı Hanedan üyelerince yaptırılan camiler, günümüz Türkiye'sinde Osmanlı imparatorluk ailesinin mensupları tarafından inşa ettirilen en önemli tarihi yapıların başında yer alır. Bu büyük camilerden bazıları padişah adına yaptırılan ve askeri zaferlerin anısına inşa edilen selatin camii, imparatorluk camisi veya sultan camisi olarak da bilinir. Hanedanın diğer önemli üyeleri, özellikle padişahların anneleri veya eşleri gibi nüfuzlu kadınlar tarafından yaptırılan veya onlara ithaf edilen camiler de Osmanlı mimari mirasının nadide örnekleridir.
İstanbul'un Yedi Tepesindeki Tarihi Camiler
İstanbul'daki hanedan camilerinin bir kısmı, şehrin geleneksel yedi tepesi üzerine konumlandırılmıştır. Birinci tepede Sultanahmet Camii, ikinci tepede Nuruosmaniye Camii, üçüncü tepede Süleymaniye Camii, dördüncü tepede Fatih Camii, beşinci tepede Yavuz Selim Camii ve altıncı tepede Mihrimah Sultan Camii yer almaktadır. Ayrıca İstanbul genelinde I. Süleyman döneminde Mimar Sinan tarafından yapılan Şehzade Camii, I. Abdülmecit döneminde inşa edilen Ortaköy Camii ile Bezmiâlem Sultan tarafından yaptırılan Dolmabahçe Camii gibi görkemli eserler kentin silüetine yön vermektedir.
Anadolu'daki Osmanlı Hanedan Külliyeleri
Osmanlı hanedan üyeleri sadece başkent İstanbul'da değil, imparatorluğun farklı şehirlerinde de önemli eserler yükseltmişlerdir. Bursa'da I. Bayezid tarafından inşa ettirilen Yıldırım Külliyesi ile Bursa Ulu Camii, I. Mehmet döneminde Hacı İvaz mimarlığında yapılan Yeşil Cami ve II. Murat dönemine ait Muradiye Külliyesi bunların en güzel örneklerindendir. Edirne'de ise II. Selim'in Mimar Sinan'a yaptırdığı ünlü Selimiye Camii, mimar Hayrettin tarafından inşa edilen II. Bayezid Külliyesi ve II. Murat dönemine ait Üç Şerefeli Cami gibi yapılar kentin mimari kimliğini oluşturmaktadır.
Hanedan Kadınlarının Zengin Mimari Mirası
Osmanlı imparatorluk ailesinin kadın üyeleri de mimari tarihe damga vurmuştur. Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan adına Mimar Sinan tarafından yaptırılan Haseki Sultan Camii, Mihrimah Sultan'ın hem Edirnekapı hem de Üsküdar'da inşa ettirdiği Mihrimah Sultan Camileri, Safiye Sultan ile Turhan Sultan tarafından yaptırılan Yeni Camii ve Nurbanu Sultan adına Mimar Sinan tarafından tasarlanan Atik Valide Camii bu kıymetli eserler arasında öne çıkmaktadır. Ayrıca Konya'da Pertevniyal Sultan tarafından yaptırılan Aziziye Camii ile Manisa'da Hafsa Sultan adına inşa edilen Sultan Camii hanedan kadınlarının Anadolu'daki izlerini taşır.