Noel Baba Kilisesi ya da resmi adıyla Aziz (St.) Nikolaos Anıt Müzesi, Antalya'nın Demre ilçesinde bulunan ve Noel Baba olduğuna inanılan Aziz Nikolaos'ın ölümü ile yapılan son derece önemli bir tarihi kilisedir. Noel Baba'nın ölümünden sonra bir süre burada yattığı, daha sonra ise kemiklerinin İtalyan denizcilerce Bari'ye götürüldüğüne inanılmaktadır. Antik çağlardan 20. yüzyıldaki Rum Kırımı dönemine kadar ibadethane olarak kullanılan bu yapı, günümüzde çok sayıda ziyaretçi çeken tarihi bir mekandır.
Tarihçesi ve Gelişimi
Kilise, MS 520'de Aziz Nikolaos'un piskopos olarak görev yaptığı eski bir Hristiyan kilisesinin temelleri üzerine inşa edilmiştir. İnşaat başlangıcı 5. yüzyıla dayanan bu tarihi yapının tamamlanması ise 11. yüzyılı bulmuştur. I. Jüstinyen de kilisenin yeniden inşasına katkıda bulunmuştur. Yüzyıllar boyunca ayakta kalan yapı, 1862 yılında Rus İmparatoru I. Nikolay tarafından restore edilmiştir. Aziz Nikolaos Kilisesi, 1923'te Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından zorla terk edilene kadar ibadethane olarak işlevini sürdürmüştür. Aynı yıl, Yunanistan ile Türkiye arasındaki Nüfus Mübadelesi nedeniyle Demre'de kalan tüm Rumlar buradan sürüldüğü için kilisenin bir cemaati kalmamıştır.
Sanatsal Önemi ve Mozaikleri
Yapı, dikkat çekici duvar freskleri ve mimari ve dini önemiyle oldukça tanınmaktadır. İçerisindeki benzersiz sanatsal süslemeler ve kaplamalar tarihi değerini artırmaktadır. Kilise, aynı zamanda Dünya Mirası Geçici Listesi'nde Türkiye başlığı altında yer almaktadır.
Konumu ve Bilimsel Çalışmalar
Noel Baba Kilisesi, Antalya'ya bağlı Kaş ile Finike arasındaki Demre ilçesinde yer almaktadır. Kilisede yürütülen bilimsel kazı çalışmaları, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yıldız Ötüken tarafından yönetilmiştir. Bu kazı çalışmalarına Hacettepe Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Kayseri Erciyes Üniversitesi ve Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi gibi üniversitelerden öğretim üyeleri ve işçiler katılmıştır.