Niğde'nin Tarihine Işık Tutan Benzersiz Bir Miras: Niğde Arkeoloji Müzesi
Niğde'nin merkezinde, Dışarı Cami Sokak ile Öğretmenler Caddesi arasında yer alan Niğde Arkeoloji Müzesi, bölgenin köklü geçmişini gözler önüne seren en önemli kültür duraklarından biridir. Müze, Kemerhisar kasabasında yer alan Köşk Höyük ve antik Roma kenti Tyana başta olmak üzere, çevre bölgelerdeki arkeolojik kazılardan elde edilen paha biçilemez tarihi eserleri bünyesinde barındırmaktadır. Koleksiyonunda yer alan dünyaca ünlü Niğde Steli ve mumya gibi eşsiz örnekler, müzeyi arkeoloji dünyasında son derece ayrıcalıklı bir konuma taşımaktadır. Ancak müze binası, 6 Şubat 2023 Depremi'nden etkilenerek ziyarete kapatılmış olup, yeni bir alana taşınma süreci henüz tamamlanmadığı için 2024 yılı itibarıyla kapalı durumdadır.
Akmedrese'den Modern Müze Binasına Uzanan Tarihsel Yolculuk
Müzenin kuruluşu ve koleksiyonunun şekillenmesi İkinci Dünya Savaşı yıllarına kadar uzanmaktadır. Savaş döneminden 1950 yılına kadar İstanbul Arkeoloji Müzesi koleksiyonunun bir kısmı, güvenlik amacıyla Niğde'deki Akmedrese'de muhafaza edilmiştir. Bu tarihi yapı, savaşın ardından da müze olarak hizmet vermeye devam etmiştir. Ancak zamanla büyüyen koleksiyon için Akmedrese binası yetersiz kalmış ve 1971 yılında modern bir müze binasının inşası için çalışmalara başlanmıştır. Akmedrese 1977 yılında kapatılmış, yeni müze binası ise 20 Kasım 1982 tarihinde kapılarını ziyaretçilere açmıştır. Gelişen koleksiyonun bu yeni binaya da sığmaması üzerine gerçekleştirilen yeniden inşa ve yenileme çalışmalarının ardından, mevcut müze binası 2001 yılında kapılarını tekrar açmıştır. Müze müdürlüğü günümüzde Köşk Höyük, Porsuk Hüyük, Göllü Dağ, Andaval (Aktaş), Eskigümüş ve Kınık Höyük kazılarında aktif olarak faaliyet göstermektedir.
Tarih Öncesi Çağlardan Asur Ticaret Kolonilerine: İlk Salonlar
Niğde Arkeoloji Müzesi'nin zengin koleksiyonu toplam 6 farklı salonda sergilenmektedir. Salon 1, Taş Devri'ne ait heyecan verici buluntuları barındırır. Burada, Obsidian Kullanım Projesi kapsamında keşfedilen obsidyen mızrak ve ok uçları gibi tarih öncesi eserler yer almaktadır. Göllü Dağ, Köşk Höyük, Pınarbaşı Gölü ve Kaletepe Deresi 3 gibi önemli merkezlerden çıkarılan ve geçmişi MÖ 12. binyıla kadar uzanan eserler bu salonda sergilenmektedir. Ayrıca, Köşk Höyük kazılarından elde edilen MÖ 6. ve 5. binyıllara ait çok sayıda çanak çömlek objesi ile bu yerleşim yerindeki tarihi bir evin birebir rekonstrüksiyonu da ziyaretçilerin ilgisine sunulmaktadır. Salon 2 ise Asur ticaret kolonileri (Karum) dönemi olan MÖ 3. binyılın Erken Tunç Çağı'na ait eserlere ayrılmıştır. Buradaki buluntular, Çamardı yakınlarındaki Acemhöyük ve Kestel'deki tarih öncesi kalay madeni kazılarından elde edilmiştir.
Hitit Krallıkları, Roma İhtişamı ve Ihlara Mumyaları
Müzenin devamında, yine Salon 2 bünyesinde Yeni Hitit, Luvi ve Frig dönemlerine ait steller ile tarihi objeler sergilenmektedir. Bu eserler antik Nahita (Niğde), Tuwanuwa (Kemerhisar) Hitit şehirleri ve Tuwana Krallığı ile doğrudan ilişkilidir. Bu bölümdeki en göz alıcı parça, Niğde Kalesi yakınlarında bulunan ve MÖ 8. yüzyılda oğlu Muwaharanis tarafından Tuwana Kralı Warpalawas'a ithaf edilen, Hava Tanrısı'nı tasvir eden Niğde Steli'dir. Ayrıca, Andaval'daki (Aktaş) Bizans kilisesinin tabanında devşirme malzeme olarak kullanılmış olan Andaval Steli ile Keşlik'te bulunan benzer tasvirli stel de bu salondadır. Luvi hiyeroglif yazıtları, Göllü Dağ kapı aslanları ve Frig dönemine tarihlenen çanak çömlekler bu tarihi zenginliği tamamlamaktadır. Salon 4 ise çoğunlukla Tyana antik kentinden gelen Greko-Romen dönemi heykellerini, yazıtları, kabartmaları ve görkemli bir lahiti barındırır. Sikkelerin sergilendiği küçük bir odanın ardından ulaşılan Salon 5, Ihlara Vadisi'ndeki erken Hristiyanlık dönemine ait bir kilisede keşfedilen ve MS 10. yüzyıla tarihlenen bir kadın ile dört çocuk mumyasına ev sahipliği yapmaktadır. Son olarak Salon 6'da, bölgenin kültürel kimliğini yansıtan halılar, geleneksel kostümler, silahlar ve kitapların yer aldığı etnografik bir sergi bulunmaktadır.