Nareg Manastırı (Naregavank), Van Gölü'nün güney kıyısında yer alan, Ermeni Apostolik kilisesine bağlı tarihi ve ruhani bir merkezdir. Vasburagan Krallığı döneminde, 908 yılında Vasburagan Kralı I. Kakig tarafından inşa edilen bu görkemli yapı, Orta Çağ Ermeni mimarisinin en seçkin ve önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmekte ve bölgenin ruhbani merkezi olarak anılmaktaydı.
Manastırın Mimari Yapısı ve Önemi
Manastır bünyesinde o dönem son derece büyük öneme sahip iki ana kilise bulunmaktaydı: Aziz Sanduht ve Meryem Ana (Surp Asdvadzadzin) kiliseleri. Ayrıca, Ermeni edebiyatı ve teolojisinin en büyük temsilcilerinden biri olan şair Naregli Aziz Krikor (Naregli Krikor) (951–1003) bu manastırda yaşamış olup, vefatının ardından türbesi de yine bu manastır alanı içerisine yapılmıştır.
Tarihsel Süreç ve Yıkılışı
1915 Ermeni Kırımı zamanında kiliselerin Ermeni cemaati sürgün edilmiş ve öldürülmüştür. Bu olayların ardından boş bırakılan manastır, 1951 tarihinde valilik kararı doğrultusunda tamamen yıktırılmıştır. Aynı dönemde Akdamar'daki Kutsal Haç Katedrali de birlikte yok edilmek istenmişse de katedral kurtarılabilmiş, ancak Nareg Manastırı bu yıkımdan kurtulamamıştır. Manastırın en eski zamanlara kadar dayanan tarihi haçkar mezar taşının ise 1994 yılında polis tarafından yok edildiği öğrenilmiştir.
Günümüzdeki Durumu ve Konumu
Günümüzde bu tarihi ruhani merkezden geriye neredeyse hiçbir somut iz kalmamıştır. Manastırın taşları köylüler tarafından kendi evlerinin duvarlarında kullanılmıştır. 2007 senesinde Patrik II. Mesrob'un Yemişlik (Nareg) köyüne gerçekleştirdiği ziyarette, tarihi kiliseden geriye sadece tek bir taş kemer dışında hiçbir şey kalmadığı tespit edilmiştir. Günümüzde manastırın eski arazisi üzerinde Van'ın Gevaş ilçesine bağlı Yemişlik (eski Ermenice adıyla Nareg) köyünün camisi yer almaktadır.