Kadıköy'ün İncisi: Moda Semti
Moda, İstanbul ilinin Anadolu Yakası'nda, Kadıköy ilçesinde, tarihi yarımadanın tam karşısında konumlanmış köklü bir semttir. Coğrafi sınırları itibarıyla Kadıköy'ün merkezi ile Kurbağalıdere (Yoğurtçu Parkı) arasında kalan bu özel bölge, Kadıköy'den kalkan nostaljik tramvayın güzergâhı üzerinde yer almaktadır. Kendine has dondurmacıları ve deniz manzaralı çay bahçeleriyle ün kazanan semt, kıyılarına dolgu alanları inşa edilmeden önce aktif falezlere sahip bir kıyı şeridiyken günümüzde bu alanlar ölü falezler olarak varlığını sürdürmektedir.
Tarihi ve Kültürel Yapılar
Semtin adının kökenine dair çeşitli rivayetler bulunmaktadır; Yusuf Kâmil Paşa sokağında yer alan All Saints Moda Kilisesi'nden geldiği söylense de, Kâtip Çelebi'nin kaleme aldığı ünlü Cihânnümâ eserindeki İstanbul haritasında bölge doğrudan "Moda" adıyla kayıtlıdır. Kırım Savaşı sonrasında 1878 yılında inşa edilen Anglikan kilisesi All Saints Moda Kilisesi'nin yanı sıra semt sınırlarında birçok tarihi miras yükselmektedir. 1900 yılında inşa edilen ve ünlü müzisyen Barış Manço'nun yaşayıp günümüzde müze olarak hizmet veren Whittall Köşkü, 1870'lerde inşa edilen neoklasik tarzda tasarlanmış Mahmut Muhtar Paşa Konağı (Mermer Konak), 1870 yılında kurulan Saint Joseph Fransız Lisesi, Kadıköy Süryani Kilisesi ve 1924 yılında keşfedilerek ortaya çıkarılan Azize Ekaterini'ye adanmış Aya Ekaterini Ayazması bu tarihi mirasların başlıcalarıdır.
Tarihi Moda İskelesi ve Ulaşım
Moda'nın en simgesel yapılarından biri olan tarihi Moda İskelesi, 1917 yılında ünlü mimar Vedat Tek tarafından tasarlanmıştır. 2000'li yıllarda yalnızca yaz gecelerinde Adalar'a düzenlenen Ay ışığı turları için kullanılan bu yapı, restoran olarak hizmet verdiği dönemde alkol satışının durdurulması nedeniyle 2008 yılında protestolara sahne olmuştur. İlerleyen süreçte kapsamlı bir yeniden işlevlendirme projesiyle restore edilen iskele; kitap&kafe, kütüphane ve deniz ulaşımı fonksiyonlarıyla 19 Ağustos 2022 tarihinde kapılarını tekrar açmış, semte deniz yoluyla erişimi yeniden mümkün kılmıştır. Toplu ulaşım imkanlarının sınırlı olduğu semtte, belediye tarafından 17 duraklı "ModaBüs" servis hizmetinin de tasarlanarak 2025 yılı sonunda faaliyete geçirilmesi planlanmaktadır.
Sosyal Yaşam ve Çevre Gelişmeleri
Moda'da sosyal hayat; meşhur balık lokantaları, köklü çay bahçeleri, ortak çalışma alanı İDEA Kadıköy ile eğitim tarihinin önemli durakları olan Kadıköy Anadolu Lisesi (eski adıyla Kadıköy Maarif Koleji) ve 1957'den beri hizmet veren İstanbul Kadıköy Lisesi (eski adıyla Kadıköy Kız Lisesi) etrafında şekillenir. Semtin geçmişinde büyük yer tutan Lozan Plajı ve Moda Plajı, ne yazık ki kıyı şeridinin doldurulmasıyla yok olmuştur. Günümüzde semtin yeşil dokusunu koruyan ve permakültür ile kent bahçeciliği faaliyetlerinin yürütüldüğü Moda Bostanı ise 2025 yılında imara açılma riskiyle gündeme gelmiştir. Çevresindeki muhtarlık, sağlık merkezi, çocuk parkı ve afet toplanma alanıyla birlikte 84 adet 4+1 dairenin yer alacağı bir konut projesine dahil edilmesi planlanan bu alan için Caferağa sakinleri yeşil alanlarını koruma mücadelesini sürdürmektedir.