İstanbul'un Tarihi Sıfır Noktası: Milyon Taşı
Milyon taşı (Yunanca: Μίλ(λ)ιον / Milion), İstanbul'da Doğu Roma döneminde 4. yüzyılda dikilmiş anıtsal bir yapıdır. Günümüzde İstanbul'un Fatih (eskiden Eminönü olan) ilçesinin Cağaloğlu semtinde yer almaktadır. Konum olarak Aya Sofya Camii'nin karşısında, Sultanahmet Meydanı'nın kuzeybatı köşesinde, Yerebatan Sarnıcı çıkışının yakınında ve tramvay yolunun hemen yanında bulunmaktadır.
Konstantinopolis'in Yollarının Başlangıcı ve Sıfır Noktası
Bizans İmparatorluğu döneminde Konstantinopolis şehrine ulaşan tüm Antik Roma yollarının başlangıç noktası olarak kabul edilen bu anıt, dünya üzerindeki diğer şehirlerin bu şehre olan uzaklığının hesaplanmasında kullanılan sıfır noktasıdır. Milyon taşı, İtalya'nın Roma şehrinde bulunan bir diğer tarihi anıt olan Milliarium Aureum ile tamamen aynı işlevi görüyordu.
Tetrapylon Mimarisinin İhtişamlı Bir Örneği
Bizans'ın yeniden inşası ve başkent kimliğini kazanması esnasında yapılan birçok görkemli anıt gibi, bu yapının da İmparator I. Konstantin tarafından 4. yüzyılda yerleştirildiği düşünülür. İlk yapıldığında dört yöne bakan bir kapı ve bu noktada kesişen yolların üzerinde yükselen, dört sütun üzerine oturmuş bir kubbeden oluşan bu anıt, Roma kültürünün önemli öğelerinden biri olan Tetrapylon mimari tarzıyla inşa edilmiştir. Milyon anıtının ve kubbesinin üzerinde Bizans dönemine ait birçok görkemli heykel ve kabartma bulunmaktaydı.
Kayıp Anıtın Günümüze Ulaşan Kalıntıları
Tarihsel kaynaklar ve günümüze ulaşan kalıntılar, bu kemerli yapının yaklaşık 14.6 metre genişlikte olduğunu göstermektedir. Ancak anıtın, 16. yüzyılda İstanbul'a su taşıyan kemerlerin genişletme çalışmaları esnasında yıkılıp ortadan kaybolmaya başladığı tahmin edilmektedir. Günümüzde ise bu büyük anıtsal yapıdan geriye sadece Sultanahmet Meydanı'nda sergilenen tek bir sütun kalıntısı ulaşabilmiştir.