Bizans'ın Törensel Protokol Yolu: Mese
Mese (Yunanca: ἡ Μέση [Ὀδός] Mési, lit. "Orta [Cadde]"), Konstantinopolis (bugün İstanbul, Türkiye) şehrinin ana yolu ve Bizans İmparatorluğu'nda kullanılan protokol yoludur. Bu tarihi güzergâh, Osmanlı Devleti döneminde ve günümüzde Divanyolu Caddesi adını almıştır. Şehrin törensel ve yönetimsel kalbini gösteren bu hat, yüzyıllar boyunca imparatorluk ihtişamının en önemli simgelerinden biri olmuştur.
Mese'nin Güzergâhı ve Tarihi Yapılar
Mese, tarihi Milyon taşı ile başlar, Aya Sofya'ya yanaşır ve batı yönüne doğru dümdüz devam eder. Yol boyunca Hipodrom'u, Lausus ve Antiochos'un saraylarını geçer ve yaklaşık 600 metre sonra şehrin iki senatosunun bulunduğu oval biçimli Forum Konstantin'e ulaşır. Caddenin bu uzantısı Regia (İmparatorluk yolu) olarak da bilinir; Büyük Saray ile Augustaion meydanından başlayıp şehrin kurucusunun forumuna devam eden törensel güzergâhtır.
Kavşaklar, Anıtlar ve İkiye Ayrılan Kollar
Mese, Forum Konstantin'den sonra Boğa Forumu olarak da bilinen Theodosius Forumu'na doğru uzanır. Bu uzantının yaklaşık ortalarında, Makros Embolos isimli büyük bir alışveriş yolu Mese'ye birleşir. Bu iki yolun kavşağında ise Anemodoulion (Rüzgârların Hizmetkârı) adıyla bilinen bir tetrapylon yer alır. Theodosius Forumu'nu biraz geçtikten sonra cadde, Capitolium'da iki kola ayrılır.
Kuzeybatı ve Güneybatı Aksları
Capitolium'da ikiye ayrılan caddenin kuzeybatı kolu, Havariyyun Kilisesi'ni geçerek İstanbul Surları'nın Polyandrion kapısına devam eder. Güneybatı kolu ise sırasıyla Öküz Forumu (Forum bovis) ve Arcadius Forumu'ndan geçerek, Egnatia Yolu'na bağlanan Altınkapı'ya (Yaldızlıkapı / Chryseia Pylē / Porta Aurea / Golden Gate) kadar uzanır.
Mimari Yapısı ve İmparatorluk Zafer Geçitleri
Mese, 25 metre genişliğinde olup alt katları sütunlu yürüme yollarıyla genişletilmiş dükkânların bulunduğu evlerle çevriliydi. En azından Komninos Hanedanı'na kadar imparatorluk protokol yolu olarak kullanılan caddenin en görkemli dönemi zafer alaylarına sahne olduğu anlardır. Zafer kazanan imparatorlar, arkalarında ordularıyla birlikte Altınkapı'dan şehre giriş yapar, yol kenarında biriken halkı selamlayarak Mese boyunca ilerler ve evleri olan Büyük Saray'a dönerlerdi.