Mater Dolorosa Katolik Kilisesi, Samsun'un Katolik halkı için hizmet veren ve Roma Katolik Kilisesi'ne bağlı olan tarihi bir ibadethanedir. Günümüzde birinci dereceden sit alanı olarak tescil edilmiş ve koruma altına alınmıştır. Kilisenin kökeni, 1845 yılında Gürcistan'da yaşayan İtalyan asıllı 8 kapusen rahibin ülkeden ayrılmak zorunda kalarak Samsun'a gelmesine ve burada kilisesi bulunmayan Latin Katolik cemaatiyle buluşmasına uzanmaktadır. Süreç içinde Fransız Maristes rahipler 1951 yılında bu alana bir okul inşa etmiş ve İtalyan bir kadının arazi bağışıyla ahşap bir kilise ile ev inşa edilmiştir.
Osmanlı Dönemi ve Kilisenin İnşası
Padişah V. Murat'ın 1876 yılında verdiği özel izinle yapımına başlanan kilise, iki yıl sonra padişahın gönderdiği resmi tapuyla güvence altına alınmıştır. İnşası 1885 yılında tamamlanan ve güvenliği Fransız Konsolosluğu tarafından üstlenilen kilisenin yanına bir manastır, ek konutlar ve bir mezarlık inşa edilmiş; kilise duvarları fresklerle süslenmiştir. 1913 yılında Jön Türkler tarafından el konulan yapı, tamir izni verilmeyerek bakımsızlığa terk edilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi, Yıkım Girişimi ve Restorasyon
Cumhuriyetin ilanından sonra da ibadete açık kalan kilise, 1976 yılında dönemin Samsun Belediye Başkanı Kemal Vehbi Gül tarafından yıkılmak istenmiş ancak Papalık elçiliği ve İtalyan Konsolosluğu'nun tepkileri sayesinde yıkımdan kurtulmuştur. Tarihindeki ilk büyük restorasyon çalışması ise 1998 yılında Peder Ruggero Franceschini'nin öncülüğü ve Romanyalı Elena ile Niko çiftinin destekleriyle gerçekleştirilmiştir. Günümüzde kilisedeki hizmetler Matteoli ailesi tarafından sürdürülmektedir.