Malazgirt Meydan Muharebesi'nin Gerçekleştiği Tarihî Alan
Malazgirt Ovası, 26 Ağustos 1071 tarihinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu hükümdarı Alp Arslan ile Bizans İmparatorluğu hükümdarı Romen Diyojen arasında gerçekleşen ve kesin Selçuklu zaferiyle sonuçlanan Malazgirt Meydan Muharebesi'ne ev sahipliği yapmıştır. "Türklere Anadolu'nun kapılarını açan son muharebe" olarak tarihe geçen bu olay, Türklerin kitleler halinde Anadolu'ya göç ederek yerleşmelerinin ve Türkiye tarihinin başlamasının yolunu açmıştır. Bizans İmparatorluğu için büyük bir ekonomik kriz ve iç çatışmalara sebep olan bu yenilgi, bir Bizans imparatorunun Müslüman bir komutana esir düştüğü ilk muharebe olarak bilinmektedir.
Savaş Öncesi Durum ve Orduların Güzergahları
1060'lı yıllarda Sultan Alp Arslan'ın göç izni vermesiyle başlayan süreçte, 1070 yılında Türkler Malazgirt'te Manzikert ve Erciş kalelerini ele geçirmiş, Diyarbakır'ı alıp Halep'te konaklamışlardır. Bu akınlardan rahatsız olan Bizanslılar, ünlü komutan Romen Diyojen'i tahta çıkarmış ve İmparator 13 Mart 1071'de Konstantinopolis'ten (İstanbul) yaklaşık 200.000 kişilik büyük bir orduyla yola çıkmıştır. Düzenli Rum ve Ermeni birliklerinin yanı sıra ücretli Slav, Got, Alman, Frank, Gürcü, Peçenek ve Uz askerlerinden oluşan Bizans ordusu; Sivas ve Erzurum üzerinden Hınıs'a geçmiş, buradaki Kocasu Çayı güzergahını izleyerek savaşta kullanılacak mızraklarını bölgedeki ağaçlardan imal etmiştir.
Stratejik Hamleler ve Kurt Kapanı Taktiği
Bizans imparatorunun Selçuklu Devleti'ni yıkma hedefini sezen Sultan Alp Arslan, ordusundaki yaşlı askerlerin geride kalmasına yol açan cebri bir yürüyüşle Erzen ve Bitlis güzergahından Malazgirt'e ulaşmıştır. Savaş meclisini toplayan Alp Arslan, komutanlarıyla birlikte "Kurt Kapanı Taktiği" üzerinde uzlaşmıştır. Romen Diyojen ise Malazgirt ve Ahlat yakınlarındaki kaleleri hızla geri alabileceğini ümit ederek Van Gölü'ne doğru ilerlemiş, kendi savaş planını hazırlayarak ilk Türk saldırısını kırmayı ve ardından karşı saldırıya geçmeyi planlamıştır.
26 Ağustos Cuma Günü ve Muharebe Hazırlığı
26 Ağustos Cuma sabahı, Malazgirt ile Ahlat arasındaki geniş ovada kendi ordugahının 7-8 km uzağındaki düşman birliklerini gören Sultan Alp Arslan, savaşı önlemek amacıyla barış elçileri göndermiş ancak bu teklif İmparator tarafından reddedilmiştir. Düşmanın sayıca üstünlüğü karşısında askerlerinin tedirginliğini gidermek isteyen Alp Arslan, kefene benzeyen beyaz kıyafetler giyip atının kuyruğunu bağlamış, cuma namazını kıldırdıktan sonra şehitlik ve gazilik mertebelerine vurgu yapan moral yükseltici bir konuşma yapmıştır. Selçuklu ordusu savaş pozisyonunu alırken, Bizans tarafında papazlar eşliğinde dinsel ayinler yapılmış ve İmparator Romen Diyojen en ihtişamlı zırhını giyerek ordusunu geleneksel Bizans askerî kaidelerine göre düzenlemiştir.