Maden'in Tarihi ve Bakırın Keşfi
Elazığ'ın güneyinde, Maden Çayı kıyısında ve Mihrap Dağı eteklerinde dar bir vadide kurulan Maden, tarihi MÖ 2000'li yıllara kadar uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. Bölgede MÖ 1050 yıllarında Mitanni Krallığı, MÖ 30 - MS 180 yıllarında Roma İmparatorluğu, 1077'de Selçuklu Hanedanı ve ardından çeşitli Türk beylikleri hüküm sürmüştür. İlçedeki zengin bakır yatakları ilk kez MÖ 2000'de Asuriler tarafından bulunmuş olsa da bazı İngiliz araştırmacıların eserlerinde insanlığın bakırı ilk kez MÖ 7000-8000 yılları arasında Fırat ve Dicle vadileri arasında bulup işlediği ve bu bölgede bakırın Maden ilçesinden başka hiçbir yerde bulunmadığı aktarılmaktadır. Doğu seferi sırasında 1515 yılında Yavuz Sultan Selim orduları tarafından Osmanlı topraklarına katılan ilçe, tarih boyunca stratejik önemini korumuştur.
Cumhuriyet Dönemi ve Altın Çağ
Cumhuriyetin ilk yıllarında hızlı bir gelişim gösteren Maden, 1924-1927 yılları arasında Türkiye'nin ilk illerinden biri olmuştur. 1936 yılında Ergani Bakır İşletmesi'nin Etibank'a devredilmesiyle birlikte ilçede büyük bir imar ve ekonomik atılım başlamıştır. O dönemde Türkiye'nin dört bir yanından ve hatta Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden çalışmak üzere işçiler ilçeye akın etmiştir. Nüfusu 30.000 dolaylarına ulaşan ilçede tenis kortları, sinema salonları, gazinolar ve yeni imar alanları açılarak bölgenin en parlak dönemi yaşanmıştır. Ancak sonraki yıllarda işletmenin özelleştirilmesi ve kapasitesinin düşürülmesiyle yoğun göç vermiş ve bugünkü sakin konumuna gelmiştir.
Coğrafi Yapı ve Doğal Güzellikler
Güneydoğu Toroslar'ın eteğinde, Yukarı Fırat bölümünde konumlanan Maden, engebeli ve dağlık bir coğrafyaya sahiptir. Deniz seviyesinden ortalama 1.020 metre yükseklikte yer alan ilçenin en yüksek noktalarını 1.775 metre ile Mihrap Dağı, 2.069 metre ile Haşto (Goroz) Dağı ve 1.600 metre ile Sındığık Dağı oluşturmaktadır. Dicle Nehri'nin ana kaynağını oluşturan Hazar Gölü ve Maden Çayı bu topraklardan süzülür. Dicle Vadisi'nin başlangıcında yer alan 20 kilometre uzunluğundaki verimli Bermaz Ovası tarımsal faaliyetlerin kalbidir. Hazar Gölü'nün doğusundaki Gezin Ovası ise sebze bahçeleriyle bölgeye ayrı bir doğal güzellik sunmaktadır.
Tarihi Yapılar ve İlkler
Maden, bölgedeki birçok ilke de ev sahipliği yapmaktadır. İlk polis teşkilatının 1887'de, ilk belediye teşkilatının ise 1854 yılında kurulduğu yer olan Maden'de, Ziraat Bankası'nın bölgedeki ilk şubesi 1888'de açılmıştır. İlçenin en simgesel tarihi yapısı ise II. Abdülhamid döneminde inşa edilmiş olan ve bölgenin ilk ve en eski saat kulesi unvanını taşıyan Maden Saat Kulesi'dir. Bu muazzam kule, ilçenin zengin tarihi geçmişini günümüze taşıyan en önemli tarihi miraslar arasında yer almaktadır.