Maarifi Camii'nin Tarihçesi ve Önemi
İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki Kartal ilçesi, Kordonboyu mahallesinde yer alan Maarifî Camii ya da Muhammed Maarifî Camii, köklü bir geçmişe sahip Osmanlı dönemi eseridir. Yapı, Rufailiğin Maarifiye kolunun kurucusu olan Şeyh Seyit Muhammet Maarifi tarafından inşa edilmiştir. Başlangıçta şeyhin özel evi olarak kullanılan bu binanın, daha sonra tam teşekküllü bir Rufai tekkesine dönüştürüldüğü bilinmektedir. Şeyhin 1785 yılında Mısır'dan ya da başka bir rivayete göre Edirne'den gelip o dönem kıyı köyü olan Kartal'a yerleştiği sanılmaktadır. Tekkenin 1818 yılında yapıldığına ilişkin tarihi kayıtlar bulunmaktadır.
Mimari Yapısı ve Bölümleri
Kartal Maarifî Tekkesi, İstanbul'daki iki Maarifi tekkesinden biri olma özelliğini taşımaktadır (diğeri Kasımpaşa'da yer almaktadır). Bu geniş yapı; tevhidhane, türbe, harem, selamlık, derviş hücreleri ve mutfak gibi çeşitli bölümlerden oluşmaktaydı. Günümüze ulaşan bölümlerin mimari özellikleri de yapının 1818 yılındaki kayıtlarını destekler niteliktedir. Tarihi yapı, depremlerden ve zamanın getirdiği yıkımlardan derinden etkilenmiştir.
Depremler, Reformlar ve Kapatılma Süreci
Yapı, 1894 yılındaki İstanbul depreminde kısmen zarar görmüş, ancak depremin hemen ardından onarılarak yeniden kullanılmaya başlanmıştır. Türkiye'de cumhuriyetin ilanının ardından gerçekleştirilen reformlar sonucu 1925 yılında tekke ve zaviyeler kapatılınca, yapı yeniden ev olarak kullanılmaya başlanmıştır. Harem dairesi dışındaki bölümler boşaltıldığı için yapı yıllar içinde büyük oranda yıpranmış, tevhidhane ve türbesi dışındaki metruk bölümleri ise 1940 yılında tamamen yıkılmıştır.
Onarım Çalışmaları ve Camiye Dönüşümü
Şeyhin torunları, 1964 yılında kalan binalarda kapsamlı bir onarım çalışması başlatmıştır. Bu çalışmaların ardından, toplanan yardım paralarıyla 1976 yılında yeniden onarılan yapı, bu tarihten itibaren cami olarak kullanılmaya başlanmıştır. Son kapsamlı onarımını ise 1980 yılında geçiren yapıya, bu tarihte minare ve şadırvan ögeleri eklenmiştir. Günümüzde de tarihi ve kültürel önemini korumaya devam etmektedir.