Loryma Antik Kenti (Grekçe: τὰ Λόρυμα veya Λώρυμα), antik Karya bölgesinde yer alan tarihi bir kasaba ve piskoposluk merkezidir. Günümüzde Muğla ilinin Marmaris ilçesine bağlı Taşlıca köyünün güneyinde, Bozukkale mevkiinde yer almaktadır. Rodos Adası'nın karşısında, yaklaşık 20 Roma mili (yaklaşık 29.6 km) mesafede konumlanan bu korunaklı antik liman, tarih boyunca stratejik coğrafi konumuyla önemli bir askeri ve ticari üs olmuştur. Antik coğrafyacı Strabon, Loryma ismini kasabadan ziyade bu engebeli ve kayalık bölgenin tamamı için kullanmıştır. Loryma kelimesinin kökeni Luwi ve Karya dillerine dayanmakta olup, Helen dilinde herhangi bir karşılığı bulunmamaktadır.
Loryma'nın Tarihi ve Donanma Hazırlıkları
Tarihsel süreçte Loryma, özellikle Peloponnes Deniz Savaşları sırasında stratejik coğrafi durumu ve liman girişinin darlığı sayesinde Atina gemilerine de sığınak olmuştur. MÖ 10. yüzyılda Rodos peraiasının merkezi olan bu antik kent hakkında yeterli bilgi bulunmasa da, tarihi askeri hareketlilikler kentin önemini ortaya koymaktadır. İÖ 395 yılında Atinalı kumandan Karor, Knidos Savaşı öncesinde gemilerini bu güvenli limanda toplamıştır. MÖ 305 yılında ise Antigonos'un oğlu Demetrios, Rodos'a düzenleyeceği saldırının hazırlıkları için bu limanı seçmiştir. Günümüzde Bozuk Bükü koyu ve çevresini kapsayan bu tarihi alan, William Martin Leake tarafından detaylıca anlatılmış ve Mart 1888'de İngiliz araştırmacılar Theodore ve Mabel Bent tarafından keşfedilmiştir.
Görkemli Kalıntılar ve Tapınaklar
Loryma antik kentinden günümüze ulaşan en önemli mimari yapı, 120 metre uzunluğa ve 10 metre genişliğe sahip olan kaledir. Körfezin girişini kontrol altında tutmak amacıyla inşa edilen bu kale, tırmanması son derece güç bir tepenin zirvesine konumlandırılmıştır. Yerinde şekillendirilmiş büyük taş bloklardan inşa edilen kalenin surları, hassas köşelerini ve dik yüzeylerini günümüze kadar korumayı başarmıştır. Kentin genel yerleşiminde evler de tepede inşa edilmiştir. MÖ 7. yüzyılda ortaya çıktığı tahmin edilen kentin sınırları içerisinde ayrıca akropolis, sarnıç, nekropol ve yazıtlar ışığında Zeus Atabyrios'a adandığı anlaşılan Apollon tapınakları yer almaktadır. Zeus Atabyrios kültü, antik Yunan dininde özellikle Rodos Adası ve Atabyrion Dağı (bugünkü adıyla Filerimos Tepesi) ile ilişkilidir.
Piskoposluk Tarihi ve Hristiyanlık Dönemi
Loryma, Bizans döneminde önemli bir dini merkez haline gelmiştir. 12. ve 13. yüzyıllara kadar yayımlanan piskoposluk listelerinde (Notitiæ episcopatuum), Karya metropolitlik makamı olan Stauropolis'in suffragan (yardımcı) piskoposluklarından biri olarak zikredilmiştir. Tarihi kayıtlarda Loryma'nın üç piskoposunun adı geçmektedir: 680 yılında Üçüncü Konstantinopolis Konsili'ne katılan George, 787 yılında İkinci İznik Konsili'nde yer alan Anthimus ve 879 yılındaki Dördüncü Konstantinopolis Konsili'ne katılan Joseph. Günümüzde Katolik Kilisesi'nde itibari (ünvan) piskoposluk olarak varlığını sürdüren bu makama, 1715'te atanan Antonio Laghi'den 1956'da atanan Vittorio Longo'ye kadar pek çok din adamı atanmıştır.
Edebi İzler: Freya Stark'ın Loryma İzlenimleri
Ünlü İngiliz gezgin ve yazar Freya Stark da Loryma'yı ziyaret eden önemli isimler arasındadır. Stark, kentin korunaklı limanını ve hissettirdiği derin sükuneti eserlerinde büyüleyici cümlelerle tasvir etmiştir. Rüzgarın dağların ardında uğuldadığı gecelerde limanın sunduğu mutlak huzuru anlatan yazar, bu dingin suların geçmişte Atinalı, Dorlu ve Romalı denizcileri, hatta Kartacalı komutan Hannibal ile yüzleşmeye hazırlanan donanmaları nasıl ağırladığını dile getirmiştir. Stark'a göre doğa değişmeden kalırken, bu tarihi limanı ziyaret edenler zaman ipinin üzerindeki taneler gibi gelip geçmekte, fakat hepsi aynı büyüleyici sessizliği paylaşmaktadır.