Kumçay Köyü, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Batman ilinin Beşiri ilçesine bağlı, zengin idari geçmişi ve coğrafi dönüşümüyle dikkat çeken bir yerleşim alanıdır. Deniz seviyesinden 508 metre yükseklikte konumlanan köy, bölgedeki büyük ölçekli altyapı projeleriyle önemli bir değişim yaşamıştır.
Kumçay Köyü'nün Tarihsel ve İdari Geçmişi
Köyün yerleşim tarihi oldukça eskiye uzanmaktadır. Tarihsel envanter kayıtlarına göre, köyün 1928 yılındaki ismi Sîlahar olarak geçmektedir. İdari sınırları zaman içinde değişen köy, Batman ili kurulmadan ve Beşiri ilçesine bağlanmadan önce, 1985 yılı Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (TÜİK) nüfus kayıtlarına göre Siirt ilinin Kurtalan ilçesine bağlı bir köy statüsündeydi.
Ilısu Barajı ve Coğrafi Değişim
Köyün yakın tarihindeki en büyük dönüşüm, bölgedeki enerji projesiyle gerçekleşmiştir. Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali'nin devreye alınmasının ardından eski köy yerleşkesi tamamen sular altında kalmıştır. Bu gelişmenin ardından göç etmek yerine topraklarında kalan köy halkı, daha yüksek kesimlere taşınarak yerleşim yerini yeniden kurmuştur.
Ulaşım Mesafeleri ve Demografik Yapı
Batman il merkezine 60 kilometre, Beşiri ilçe merkezine ise 42 kilometre uzaklıkta bulunan Kumçay Köyü'nün nüfusu yıllar içinde değişim göstermiştir. 1985 yılı verilerinde 414, 1990 yılında ise 584 kişiye ulaşan nüfus, baraj gölü suları altında kalma süreci ve yaşanan değişimlerin etkisiyle gerilemiş ve 2021 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre 133 kişiye kadar düşmüştür.