Kralkızı Barajı ve Hidroelektrik Santrali, Diyarbakır ili sınırları içerisinde, Diyarbakır il merkezine 81 kilometre ve Dicle ilçesine 6 kilometre mesafede konumlanmaktadır. Dicle Nehri'nin ana kolu olan Maden Çayı üzerinde yer alan bu yapı, enerji üretmek amacıyla inşa edilmiş önemli bir dolgu barajdır. Akarsu yatağından 126,00 metre yüksekliğe sahip olan baraj, kaya gövde dolgu tipinde tasarlanmış olup, gövde hacmi ise 15.172.000 metreküptür.
Kralkızı Barajı Tarihi ve Teknik Yapısı
Barajın yapım süreci 1985 yılında başlamış ve 1997 yılına kadar devam etmiştir. Yaklaşık 31 milyon Türk lirası (1997 yılı fiyatlarıyla) maliyetle tamamlanan projede, 25 Ekim 1997 tarihinde su tutulmaya başlanmış ve 30 Aralık 1997 tarihinde inşaat çalışmaları tamamen bitirilerek elektrik enerjisi üretimine geçilmiştir. Devlet Su İşleri tarafından işletilen barajın normal su kotundaki göl hacmi 1919,00 hm³ ve normal su kotundaki göl alanı ise 57,50 kilometrekaredir. Ayrıca Kralkızı Barajı, kendisinden sonra gelen Dicle Barajı için de bir su depolama görevi üstlenmektedir.
Enerji Üretim Kapasitesi ve Ekonomik Değeri
Kralkızı-Dicle entegre projesinin kritik bir parçası olan bu enerji projesi, 90 MW kurulu güce sahiptir. Tesis, yıllık ortalama 146 milyon KWh elektrik enerjisi üreterek ülke ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Projenin ürettiği bu enerji ile ekonomiye 1997 yılı fiyatlarıyla yıllık 1 milyon 460 bin TL gelir sağlandığı hesaplanmıştır. Hem enerji üretimi hem de su yönetimi açısından bölgenin en hayati altyapı yatırımlarından biridir.
Kuraklık Dönemleri ve Su Seviyesi
Barajda elektrik üretimi yapılabilmesi için göl rezervuarında normal şartlarda 2 milyar metreküp su bulunması gerekmektedir. Ancak bölgede yaşanan kuraklıklar barajın işletme düzenini zaman zaman etkilemektedir. Örneğin, yaşanan kuraklık nedeniyle su miktarının 520 milyon metreküpe kadar gerilemesi sonucu, Ocak 2007'de barajda elektrik üretimine 46 gün süreyle ara verilmiştir. Enerji üretimi için su seviyesinin en az 700 milyon metreküp olması gerektiği bildirilmiştir.