Adana ilinin en geniş yüzölçümüne sahip ilçesi olan Kozan, Yukarı Ova olarak adlandırılan bölgede, düz arazinin engebeli tepelik alanlarla buluştuğu stratejik bir noktada kurulmuştur. İl merkezine 73 kilometre uzaklıkta yer alan bu tarihi yerleşim; kuzeyde Kayseri'nin Yahyalı ilçesi ile Feke ve Saimbeyli, doğuda Osmaniye ve Kadirli, güneyde Ceyhan ve İmamoğlu, batıda ise Aladağ ilçeleriyle komşudur. Deniz seviyesinden ortalama 137 metre yükseklikte konumlanan Kozan, coğrafi yapısıyla Akdeniz Bölgesi'nin önemli geçiş noktalarından birini oluşturmaktadır.
Zengin Tarihsel Geçmiş ve Vilayet Dönemi
Kozan, tarih boyunca çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapmış ve jeopolitik önemi nedeniyle kritik roller üstlenmiştir. Geçmişte Kilikya Ermeni Krallığı'na başkentlik yapan bölge, hem Osmanlı hem de Cumhuriyet döneminde uzun yıllar boyunca vilayet statüsünde kalmıştır. 1926 yılına kadar vilayet olarak yönetilen Kozan, TBMM'ye milletvekili olarak Fevzi Çakmak'ı göndermiş tarihi bir merkezdir. 1926 yılında vilayetlik statüsü lağvedilerek Adana iline bağlı bir ilçe haline getirilmiştir.
Köklü Etimolojik Kökenler
Şehrin bilinen en eski ismi Sis veya Siski olarak kayıtlara geçmiştir. Tarihsel süreçte Roma hakimiyeti altındayken şehre Flavias veya Flaviopolis adları verilmiş, Bizans döneminde ise Yunanca kökenli Sision ismi yaygınlık kazanmıştır. Ermenice kaynaklarda Sis veya Sissu olarak anılan yerleşimin günümüzdeki adı olan Kozan ise kökenini Gaziantep'in Kozan köyünden gelen Kozanoğlu Hanedanı'na (1689-1865) borçludur. Dilbilimsel açıdan 'Kozan' kelimesi, eski Türkçede boyların totemi olarak da kabul edilen 'Yaban Tavşanı' anlamına gelmektedir.
Kültürel Yapı, Spor ve Sosyo-Ekonomik Yaşam
Kozan, zengin bir nüfus yapısına ve kültürel çeşitliliğe sahiptir. Bölgede yerli Varsak, Sırkıntılı Karakeçili ve Sarıkeçili Türklerinin yanı sıra Balkanlar, Bulgaristan, Makedonya, Aydın-Söke ve Musul-Kerkük kökenli göçmenler bir arada yaşamaktadır. İlçenin spor kültüründe profesyonel liglerde mücadele eden Kozanspor öne çıkmakta ve iç saha karşılaşmalarını İsmet Atlı Stadı'nda oynamaktadır. Ayrıca yerel basın ve yayın hayatı oldukça gelişmiş olup, ilçede Otağ TV, Kozan FM ve Sis FM gibi medya kuruluşları ile yedi adet yerel gazete faaliyet göstermektedir. Eğitim alanında Çukurova Üniversitesi bünyesindeki yüksekokul ve ilçede kurulan 4 yıllık fakülte dikkat çekerken, Kozan Organize Sanayi Bölgesi ise ilçenin ekonomik gelişiminde önemli bir rol üstlenmektedir.