Köprüçay'ın Coğrafi Yapısı ve Genel Özellikleri
Eskiden Eurimedon (Grekçe: Εὐρυμέδων Eúrymédon) olarak bilinen Köprüçay, Isparta Sütçüler yakınlarında Toros Dağları'ndan doğan, dar ve derin kanyonlardan geçerek Serik yakınlarında Akdeniz'e dökülen bir akarsudur. Köprü Çayı'nın havza alanı 2.357 km², yıllık debisi 3065 hm³, uzunluğu 178 km, ağız yüksekliği 0 m ve kaynak rakımı 2.151 m'dir. Karstik kaynaklarla beslenen akarsu; Eğirdir Gölü'nün güney doğusundaki Anamas (Güllüce) Dağı'ndan çıkan Ayvalı çayı ve Karacahisar derelerinin birleşmesiyle oluşur. Aşağı kısımlarında Kocadere ve Sağırini derelerini de bünyesine katar. Havzasının 1.072 km²'si Isparta, 1.285 km²'si ise Antalya sınırlarında yer almaktadır. Antalya'nın Serik ilçesi ile Isparta'nın Sütçüler, Eğirdir ve Aksu ilçeleri akarsu havzasında yer alır.
Köprülü Kanyon Millî Parkı ve Rekreasyon Olanakları
Akarsuyun Bolasan köyü ve Beşkonak beldesi arasında uzanan kanyon vadisi, Köprülü Kanyon Millî Parkı olarak ilan edilmiştir. Köprülü kanyon, 14 km uzunluğa ve 100 m kenar yüksekliğine sahiptir. Piknik ve kamp yapılabilen, balık avcılığının da gerçekleştirildiği bu milli park, Türkiye'nin en önemli rafting alanlarından biridir. Akarsuda, su canlılarının yaşam koşullarına uygun olan 8,09 pH değeriyle bazik bir yapı hakimdir. Nehirde endemik balık türlerinden Capoeta antayensis ve Pseudophoxinus fahrettini yaşamaktadır. Üzerinde 96 MW kurulu güce sahip Beşkonak II Hidroelektrik Santrali bulunan nehir, kurak yaz aylarında bile akışını sürdürebilmesini sağlayan toplam 180 karstik kaynakla beslenmektedir.
Tarih Boyunca Stratejik Önemi ve Savaşlar
Köprüçay, antik dönemlerden bu yana önemli askeri mücadelelere ev sahipliği yapmıştır. MÖ 460'larda, Atinalı general Kimon, batıya doğru ilerlemekte olan büyük bir Pers gemi ve asker kuvvetini bu nehir yakınlarında mağlup etmiştir (Eurimedon Muharebesi). Bir gün süren bu kara ve deniz savaşı sonucunda Kimon, 200 triremeden oluşan Fenike filosunun tamamını ele geçirmiş veya yok etmiştir. MÖ 190 yılında ise Lucius Aemilius Regillus önderliğindeki bir Roma filosu, Hannibal komutasındaki Seleukos Kralı III. Antiohos'un filosunu nehir yakınlarında yenilgiye uğratmıştır (Eurymedon Muharebesi (MÖ 190)). Antik tarihçi Strabon, nehrin ağzına yakın bir bölgede Caprias adında bir gölün varlığından söz etse de, bu alan günümüzde tuz bataklığı haline gelmiştir.
Antik Roma Köprüleri
Akarsu üzerinde antik Roma dönemine ait iki büyük köprü yer almaktadır. Bunlardan ilki, 2. yüzyıla tarihlenen ve ırmağa ile kanyona adını veren Oluk Köprü'dür. Bu köprü, antik dönemde Pisidia uygarlığına ait Selge ve Pednelissos antik kentleri ile Pamphylia bölgesindeki Aspendos ve Side antik kentlerini birbirine bağlayan son derece önemli bir geçiş yoludur. Nehrin aşağı kesimlerinde ise Aspendos ve Side kentlerini birleştiren Belkıs (Köprüçay) Köprüsü bulunur. En büyüğü 17 metre yüksekliğinde olan yedi kemerli bu yapı, 4. yüzyılda Romalılar tarafından inşa edilmiştir. Depremler ve seller sonucu yıkılan köprü, I. Alâeddin Keykubad tarafından 1219 - 1236 yılları arasında yeniden yaptırılmıştır. Taşıdığı alüvyonlarla Serik Ovası'nı oluşturan Köprüçay, bölgedeki tarım arazilerinin sulanmasında da kritik bir rol oynamaktadır.