İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde konumlanan Kız Kulesi, diğer adıyla Laskaris Sarayı, 13. yüzyılda Bizans İmparatorluğu döneminde inşa edilmiş son derece özgün bir Bizans yazlık sarayıdır. İmparator I. Theodoros Laskaris (1206-1222) zamanında yapılmış olan bu yapı, İstanbul dışında inşa edilmiş bir imparatorluk sarayı olması yönüyle tarihi açıdan büyük bir öneme sahiptir. Sarayın Bizans sonrası dönemde, Selçuklu Hanedanı ve Beylikler devrinde de Türkler tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Tarihi yapıya hak ettiği değeri kazandırmak amacıyla Aralık 2011'de restorasyon çalışmaları başlatılmıştır.
Mimari Özellikleri ve Planı
Laskaris Sarayı'nın planı, İstanbul'da bulunan Tekfur Sarayı ile büyük benzerlikler göstermektedir. Yapı, kuzey-güney yönünde uzanan 11,50 × 25,50 metre boyutlarında, uzunlamasına dikdörtgen planlıdır. Sarayın zemin katının dış yüzeyleri, hafifçe yuvarlatılmış büyük kesme taşlar kullanılarak inşa edilmiştir. Zemin katın iç kısmında, dördü doğu duvarında ve dördü batı duvarında olmak üzere toplam sekiz adet taşıyıcı paye bulunmaktadır. Bu katta yer alan pencerelerin dar ve ince uzun bir yapıda tasarlanmış olması, savunma ve korunma amaçlıdır.
Kat Yapısı ve Malzeme Çeşitliliği
Sarayın zemin katı, diğer üç katın molozları ile doldurulmuştur. Yapının birinci ve ikinci kat cepheleri günümüze kadar ayakta kalmayı başarmışken, en üst kat ve çatı kısmından günümüze hiçbir iz ulaşmamıştır. Duvarlarda görülen ahşap kirişler, bu katların tabanlarının ahşap olduğunu göstermektedir. Zemin katın yapımında dikdörtgen bloklar halinde yontma taşlar ve devşirme malzemeler kullanılmış, bu taş bloklar arasında harç kullanılmamıştır. Üst katlar ise dört sıra tuğla ve bir sıra taş dizisinin üst üste konulmasıyla inşa edilmiştir.
Giriş ve Cephe Detayları
Yapının zemin katının tam ortasında, doğu cephesinde yer alan giriş kapısı dikkat çekicidir. Büyük kesme taşlardan inşa edilen bu giriş kapısı 2,50 metre genişliğindedir ve masif bir görünüme sahiptir. Laskaris Sarayı, harçsız örülen taş blokları ve üst katlardaki tuğla-taş dizisiyle döneminin mimari yapısını günümüze yansıtmaktadır.