Gelibolu Yarımadası'nda yer alan Kılıçbayır (Müttefik yazınında Nek Muharebesi), Çanakkale Savaşı'nın Arıburnu Cephesi'ndeki en dramatik çarpışmalarından birine sahne olmuş tarihi bir alandır. Sarı Bayır Harekâtı'nın bir parçası olarak 7 Ağustos 1915 tarihinde gerçekleşen Kılıçbayır Muharebesi, bölgenin savunulmasında ve savaşın gidişatında son derece kritik bir yere sahiptir. İki yanı uçurum olan ve sadece 80 metre genişliğindeki dar bir sırt (Cesaret Tepe) üzerinden gerçekleştirilen taarruzlar, tarihin en çetin siper mücadelelerinden birini gözler önüne sermektedir.
Kılıçbayır Muharebesi ve Tarihsel Önemi
Kılıçbayır'daki Osmanlı mevzileri, Arıburnu Cephesi'ndeki en güçlü tahkim edilmiş savunma hatlarından biridir. Anzak Kolordusu Komutanı General Birdwood tarafından hazırlanan taarruz planı kapsamında; Kocaçimen Tepesi, Besim Tepe, Conkbayırı ve Düztepe hattının işgal edilmesi hedeflenmiştir. Plana göre, Yeni Zelanda birliklerinin Düztepe'ye kuzeyden girişecekleri taarruzu desteklemek amacıyla Yükseksırt - Cesaret Tepe hattı üzerinden Kılıçbayır'ın işgal edilmesi öngörülmüştür. Ancak Cesaret Tepe'de taarruz başladığında, Yeni Zelanda birlikleri henüz Conkbayırı'na ulaşamamışlardı.
7 Dakikalık Kritik Zaman Farkı
7 Ağustos 1915 sabahı Albay Frederic Hughes komutasındaki 3. Light Horse Tugayı'nın 600 askerinden oluşan birlikler tarafından planlanan taarruz, açıkta demirli gemilerin bombardımanının hemen ardından başlayacaktı. Ancak hazırlık ateşini yöneten topçu komutanının saati ile taarruzu yöneten komutanın saati arasındaki 7 dakikalık fark, büyük bir kayba yol açmıştır. Bombardımanın erken bitmesiyle gerideki siperlerden ön hat siperlerine hızla dönen Osmanlı savunmacıları, taarruzu yoğun bir ateş altına almıştır. 8. ve 10. Light Horse alaylarının katıldığı taarruzlar sonucunda muharebe Osmanlı zaferiyle sonuçlanmıştır. Muharebeye katılan 600 Avustralyalı erat ve subaydan 372'si ölmüş ya da yaralanmıştır; Osmanlı tarafının kaybı ise yok denecek kadar azdır.
Ziyaretçiler İçin Görülmeye Değer Yanları
Günümüzde Gelibolu Yarımadası sınırları içerisinde yer alan Kılıçbayır ve komşu Cesaret Tepe mevkii, Çanakkale ruhunu derinden hissetmek isteyenlerin mutlaka görmesi gereken sembolik alanlardandır. Dik yamaçları, iki yanı uçurum olan dar sırtı ve askeri taktik tarihindeki benzersiz yapısıyla bu bölge, savaşın çetin koşullarını ziyaretçilerine aktarmaktadır. Ayrıca, yönetmen Peter Weir'in başrolünde Mel Gibson'ın yer aldığı 1981 yapımı ünlü "Gelibolu" (Gallipoli) filminin son sahneleri de bu dramatik muharebeyi konu edinerek bölgenin tarihi önemini küresel ölçekte tanıtmıştır.