Keşiş Gölü (Rusa veya Turna Gölü), Van ili sınırlarında yer alan ve temelleri Urartular dönemine dayanan son derece önemli bir antik barajdır. Van şehir merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta; Kuh, Erek ve Kazan dağlarının tepesindeki yüksek bir düzlükte konumlanmaktadır. Urartu Kralı II. Rusa (MÖ 685-645) döneminde küçük bir akarsuyun önünün iki bent ile kapatılmasıyla inşa edilen bu yapı, zamanla doğal bir göl haline gelerek eşsiz bir ekosisteme ve kuş cennetine dönüşmüştür.
Mühendislik Harikası Bir Tarih
Zamanının olağanüstü bir mühendislik şaheseri kabul edilen Keşiş Gölü, yaklaşık 2700 yıldan beri aktif olarak çalışan bir sulama sistemidir. Urartular, bu yüksek düzlükte depoladıkları suları inşa ettikleri özel kanallar vasıtasıyla Tuşba Kalesi ve Toprak Kale'ye kadar ulaştırmış, Van Ovası'nın tarımsal açıdan sulanmasını sağlamışlardır. Günümüzde de bu tarihi sulama altyapısı, antik mühendisliğin gücünü gözler önüne sermektedir.
Doğal Yapısı ve Coğrafi Özellikleri
Deniz seviyesinden 2.550 metre yükseklikte, soğuk kaynak sularının bulunduğu verimli bir yaylada yer alan gölün yüzölçümü, dönemsel yağışlara bağlı olarak 4 ile 7 kilometrekare arasında değişiklik göstermektedir. Yaklaşık 20 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip olan barajın su toplama havzası ise 100 kilometrekaredir. Van Gölü Kapalı Havzası içerisinde konumlanan bu özel sulak alan; yağışlar, soğuk kaynak suları ve geçici derelerle beslenirken, gölün fazla suları ise Karamağara Deresi aracılığıyla dışarıya tahliye edilmektedir.
Zengin Ekosistem ve Yayla Yaşamı
Keşiş Gölü, bölgedeki en önemli doğal yaşam alanlarından biridir. Yoğun miktarda turna barındırması sebebiyle "Turna Gölü" olarak da anılan bu bölge, çok sayıda su kuşunun yaşama, beslenme ve üreme faaliyetlerini gerçekleştirdiği bir kuş cenneti niteliğindedir. Ayrıca gölün çevresi, bahar mevsiminin gelmesiyle birlikte çevre köyler için canlandırıcı bir yayla merkezine dönüşmekte ve geleneksel yayla yaşamına ev sahipliği yapmaktadır.