Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı (Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı), Irak'ın kuzeyinden Kerkük çevresinin petrolünü, Adana'nın Yumurtalık ilçesine ulaştıran petrol boru hattıdır. Irak'ın en büyük petrol ihraç hattı konumunda olan boru hattının yapımına, her iki hükümetin 27 Ağustos 1973 tarihinde imzaladığı anlaşma ile başlanmıştır. Türkiye tarafında hattın sahibi ve işleticisi BOTAŞ'tır.
Hattın Teknik Yapısı ve Kapasitesi
Boru hattının toplam uzunluğu 600 mil (970 km) olup, günlük maksimum deşarj kapasitesi 16 milyon varildir (2,5×10^6 m³/d). Proje kapsamında iki ayrı hat işletmeye alınmıştır. 1976 yılında işletmeye alınan ve ilk tanker yüklemesi 25 Mayıs 1977 tarihinde gerçekleştirilen birinci hat, 40 inç çapında ve 986 km uzunluğundadır. 1987 yılında açılan ikinci hat ise 46 inç çapında ve 890 km uzunluğundadır. 19 Eylül 2010 tarihinde yapılan protokol yenilemesi ile boru hattı anlaşması 15 yıl uzatılmıştır.
Tarihsel Gelişmeler ve Kesintiler
Irak'ın Kuveyt'i işgal ettiği 1990 yılında, Irak'a uygulanan ekonomik yaptırımlar gerekçe gösterilerek birinci hat kapatılmış, ikinci hat ise kısmen devre dışı bırakılmıştır. Birleşmiş Milletler kararından sonra hattan yapılan ihracat tamamen durdurulmuştur. Daha sonra, 1995 yılında BM Güvenlik Konseyi'nin uygulamaya koyduğu Petrol-Gıda programına gelir sağlaması amacıyla 1996 yılında petrol sevkiyatına yeniden başlanmıştır.
Güncel Taşıma Hacmi
Boru hattının aktif kullanımı sonraki yıllarda da devam etmiştir. Resmi verilere göre, 2017 yılında Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı üzerinden toplam 185 milyon varil (yaklaşık 25,7 milyon ton) ham petrol taşınmıştır.