Kemerhisar ve Antik Tyana'nın Köklü Tarihi
Niğde il merkezinin 24 km güneyinde, Bor ilçe merkezine ise 8 km uzaklıkta yer alan Kemerhisar, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış son derece önemli bir yerleşim yeridir. Bölgedeki yerleşim geçmişi tarih öncesi dönemlere kadar uzanmaktadır. Bahçeli beldesindeki Roma Havuzu ve Köşk Höyük'te gerçekleştirilen kazı çalışmaları, buradaki yerleşim izlerinin M.Ö. 6030 yılına kadar dayandığını göstermektedir. Tarih boyunca Hattiler, Luviler, Hititler, Frigler, Kimmerler, Persler, Romalılar, Abbasiler, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar gibi büyük uygarlıkların egemenliğinde kalan antik kentin ismi de zamanla değişmiştir. Hititler döneminde Tuvanuva veya Tuvana olarak bilinen şehir, Persler ve Büyük İskender zamanında Dana, Romalılar döneminde ise Tyana adını almıştır. Kapadokya Krallığı'na taht şehri yapıldığı dönemde kralının adı olan Özep'ten esinlenilerek Özebya olarak adlandırılmış, Bizans döneminde önemli bir Hristiyanlık merkezi olması sebebiyle Türkler tarafından Kilisehisar veya Kisasar ismi verilmiştir. 1935 yılında Niğde il meclisi kararıyla, bölgedeki meşhur su kemerlerinden ötürü günümüzdeki ismi olan Kemerhisar adını almıştır.
Görkemli Tyana Su Kemerleri
MÖ 30 - MS 395 yıllarını kapsayan Roma döneminde Tyana yoğun bir yapılaşma sürecine girmiş; saraylar, tapınaklar ve su kemerleriyle oldukça büyük bir kent haline gelmiştir. Bu yapıların en görkemlisi olan Tyana Su Kemerleri, Bahçeli'deki Roma Havuzu'nun kaynak suyunu antik kente taşımak amacıyla inşa edilmiştir. Bu devasa kemerler, Roma İmparatorluğu'nda Beş İyi İmparator'dan ikisi olan Trajan ve Hadrianus tarafından I. ve II. yüzyıllarda yaptırılmıştır. Yaklaşık 3-4 kilometre uzunluğa sahip olan kemerlerin Kemerhisar'daki 1,5 kilometrelik bölümü açıkta bulunmakta olup, geri kalan kısmı toprak altındadır ve kullanılamaz durumdadır. Yapımında traverten taşların kullanıldığı su kemerleri, Kemerhisar beldesini Bahçeli beldesinin Saray Mahallesi'ne bağlayan yol üzerinde tüm görkemiyle zamana meydan okumaktadır.
Tyana Ören Yeri ve Arkeolojik Keşifler
Venedik Üniversitesi'nden emekli Prof. Dr. Asım Tanış ve bir grup aydının girişimleriyle gün ışığına çıkarılmaya başlanan Tyana antik kentinde kazı çalışmaları, İtalyan kazı heyeti tarafından başlatılmıştır. Padova Üniversitesi'nden Prof. Dr. Guido Rosada başkanlığında yürütülen bu araştırmalarda, 3. yüzyıla ait sıcak, ılık ve soğuk olmak üzere üç bölümden oluşan bir Roma hamamı ile Kemerkapı mevkiinde 3 metre genişliğinde antik bir duvar tespit edilmiştir. Hamamın dışında bazı sütunlar ve birçok büyük bina kalıntısı da ortaya çıkarılmıştır. Altyapı ve kazı çalışmaları sırasında keşfedilen Kros heykeli, Gorge kabartması, Herakles heykeli, Kenthaur ile vahşi hayvanların mücadelesinin tasvir edildiği friz parçası, Zeus tasviri ve Pseudon kabartması gibi önemli tarihi eserler günümüzde Niğde Müzesi bünyesinde sergilenmektedir. Kazılar öncesinde çıkarılan bazı eserler ise Kemerhisar Jandarma Karakolu yanındaki açık hava müzesi benzeri parkta ve çevre okulların bahçelerinde koruma altındadır.
Tyanalı Apollon ve Şifalı Kemerhisar İçmesi
Tyana, antik çağın en sıra dışı figürlerinden biri olan ünlü Yeni-Pisagorcu filozof Tyanalı Apollon'un da doğum yeridir. Tyana'da doğan, 16 yaşında Tarsus'a gidip Pisagor'un okulunda eğitim alan ve Efes'te hayatını kaybeden bu ünlü düşünür, tarihin bilinen ilk vejetaryeni olarak tanınmaktadır. Bölgenin dikkat çeken bir diğer turistik noktası ise Kemerhisar'ın 3 kilometre güneyinde, Bor'a 10 kilometre mesafede yer alan tarihi Kemerhisar İçmesi'dir. Eski yazmalarda da adı geçen ve 15 °C sıcaklığa sahip olan bu şifalı su; sodyum bikarbonat, magnezyum karbonat ve tuz barındırmaktadır. Ovanın ortasından kaynayan bu şifalı içme suyunun mide, bağırsak, karaciğer ve böbrek rahatsızlıklarına iyi geldiği bilinmektedir.