Kelebekler Vadisi'nin Eşsiz Doğası ve Kelebek Türleri
Muğla ili Fethiye ilçesi Ölüdeniz belde sınırları içerisinde yer alan Kelebekler Vadisi, sahip olduğu endemik türler nedeniyle dünya mirası olarak korunması önerilmiş 100 dağdan biri olan Babadağ'ın eteklerinde yer almaktadır. Derinliği 400 metreye, uzunluğu ise 4 kilometreye ulaşan sarp kayalık duvarlarla çevrili olan bu vadi, 8 Şubat 1995'te 1. derecede doğal Sit ilan edilmiş ve her türlü yapılaşmaya kapatılmıştır. Vadi ismini, barındırdığı 80'den fazla kelebek türünden ve özellikle kaplan kelebeğinden almıştır. Kaynağı Faralya mahallesinde bulunan ve 50 metre yükseklikten dökülen şelale, vadinin ortasından geçen bir dere ile Akdeniz'e ulaşmaktadır. Vadinin özgün coğrafi yapısı, bitey ve direyi bilim çevrelerinin, özellikle botanikçilerin ve entomologların inceleme çalışmalarına konu olmakta; ulusal ve uluslararası çevre örgütlerinin dikkatini çekmektedir.
MÖ IV. Yüzyıla Uzanan Tarihçe ve Koruma Mücadelesi
Kelebekler Vadisi'nin geçmişi MÖ IV. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Likya'nın "Perdicia" isimli antik yerleşim yerinin bazı kalıntıları Kelebek Vadisi Kanyonu'nun hemen üstünde yer alır ve buradaki köy "Faralya" ismiyle anılmaktadır; mahallenin günümüzdeki adı ise Uzunyurt'tur. Bizans ve Yunan uygarlığından Osmanlı'nın son zamanlarına kadar sürdürülen, yamaçların teraslanmasıyla oluşturulan bahçecilik kültürü günümüze kadar ulaşmıştır. 1970'li yılların sonlarında koleksiyoncu ve fotoğrafçı Rıfat Kılar, vadi kelebeklerinden etkilenerek buraya ilk defa "Kelebekler Vadisi" ismini önermiş ve "Güdürümsu" olarak bilinen koyun adını farklı telaffuz etmiştir. Arkadaşı H. Deniz Bayramoğlu ise 1987'de bu adı kullanarak vadideki işletmeyi başlatmıştır. Nezih Topuzlu ve H. Deniz Bayramoğlu gibi doğaseverler vadiyi koruma misyonunu üstlenerek, doğayla uyumlu ve sürdürülebilir aktif koruma modelini hayata geçirmeye çalışmışlardır.
Ekolojik Yaşam ve Konaklama İmkânları
Doğal yaşamı korumak amacıyla kurulan tesiste, günlük 750 konuk kapasitesiyle çadır ve ağaç evlerde konaklama imkânları sunulmaktadır. Vadinin 86 dönümlük arazisi üzerinde ekolojik tarım yapılmakta; arıtma, deniz temizliği ve temiz enerji projeleri gerçekleştirilmektedir. Kamp ve doğa turizminin Türkiye ve dünyadaki en iyi adreslerinden biri olan vadideki işletme, her yıl 1 Mart - 1 Kasım tarihleri arasında hizmet vermektedir. Vadinin izole yapısı sebebiyle su ve elektrik enerjisi devlet tarafından değil, işletme tarafından karşılanmakta olup elektrik günde 3 kere verilmekte, sıcak su ise güneş panelleriyle sağlanmaktadır. Kumsal veya toprak zemin üzerindeki çadırlar, bungalovlar veya teraslarda kalış sunan işletmede doğal ve ekolojik açık büfe kahvaltı ile akşam yemeği verilir.
Ulaşım Seçenekleri ve Rehberli Geçişler
Kelebekler Vadisi'ne ulaşım, Fethiye üzerinden Ölüdeniz'e gelinerek sağlanır. Fethiye'ye 55 km uzaklıktaki Dalaman Havalimanı veya yaklaşık 200 km uzaklıktaki Antalya Havalimanı tercih edilebilir. Ölüdeniz kumsalından günde 3 defa servis yapan teknelerle veya vadinin zodyak teknesiyle denizden ulaşım oldukça kolaydır. Karadan ise Faralya (Uzunyurt) mahallesinden bir patika vadiye ulaşır; ancak bu yol ipli tırmanış rotaları ve değişken yüzeyi nedeniyle kesinlikle bir rehber eşliğinde yürünmelidir.
Kelebekler Okulu Projesi ve Atölye Çalışmaları
Vadide her yıl birçok eğitmen ve uzman eşliğinde dersler ve seminerler düzenlenmektedir. "Kelebekler Okulu Projesi" adını taşıyan bu çalışmalarla sanatsal, zihinsel ve bedensel disiplinler yoluyla doğaya duyarlılığı ve çevre bilincini artırmak hedeflenmektedir. Katılımcılara sunulan ücretsiz atölyeler arasında sanatsal çalışmalar, denizcilik, balıkçılık, mutfak, ziraat, el becerileri kursları ile kişisel gelişim, yoga, meditasyon, tasavvuf ve doğu felsefesi (kadim bilgelik öğretileri) yer almaktadır.