Frigya ve Pers İmparatorluğu'nun Kadim Merkezi
Kelainai Antik Kenti (sonraki adıyla Apameia Kibotos), Batı Anadolu'da, Doğu'ya giden büyük ticaret yolu üzerinde yer alan, Frigya'nın kadim bir şehri ve Büyük Frigya'nın Pers satraplığının başkentiydi. Günümüzde Afyonkarahisar ilinin Dinar ilçesinde, Menderes Nehri'nin kaynağı yakınlarında konumlanan bu eşsiz tarihi yerleşim, binlerce yıllık zengin geçmişi ve stratejik önemiyle Anadolu'nun en köklü merkezlerinden biridir.
Mitoloji ve Tarihin Kesiştiği Topraklar
Kelainai, tarih sahnesinde ilk kez MÖ 480 yılında Yunanistan'ı işgal etmek amacıyla sefere çıkan Pers Kralı I. Serhas'ın güzergahını anlatan Herodot Tarihi'nde yer alır. Yerel Frig efsanelerine göre burası, dünya üzerinde bilinen ilk müzik yarışmasının yapıldığı ve yarışma sonucunda Apollon'un satir Marsyas'ın derisini yüzdürerek pınarın fışkırdığı mağaraya astığı yerdir. Ksenophon'un Anabasis adlı eserinde de detaylıca tasvir edilen kentte, Ahameniş prensi ve generali Kiros'un vahşi hayvanlarla dolu geniş bir av parkı ve sarayı bulunmaktaydı.
Büyük İskender'den Apameia Antlaşması'na Uzanan Dönem
MÖ 333 kışında Büyük İskender'in egemenliğine giren Kelainai, müstahkem kaleleri ve verimli tarım topraklarıyla bilinmekteydi. İskender'den sonra çeşitli generallerin idaresine geçen şehir, I. Antiohos Soter tarafından daha açık bir alanda annesinin anısına Apameia adıyla yeniden kurulmuştur. Kent, MÖ 188 yılında Eski Çağ dünyasının en önemli siyasi belgelerinden biri kabul edilen ve Roma ittifakı ile Seleukos İmparatorluğu arasında imzalanan ünlü Apameia Antlaşması'na ev sahipliği yapmıştır.
Roma İmparatorluğu ve Günümüze Ulaşan Kalıntılar
Roma İmparatorluğu döneminde hem bir mahkeme (Conventus) merkezi hem de askeri üs olarak kullanılan Apameia Kibotos, Batı Anadolu'da bronz sikke basan 20 seçkin şehirden biri olmuştur. Hristiyanlık döneminde ise Pisidya bölgesine bağlı piskoposluk merkezi olarak Efes ile yarışacak bir görkeme ulaşmıştır. Günümüzde antik kent alanında, doğal bir tepenin batı yamacında yer alan ve kurtarma kazıları devam eden antik tiyatro, Tekke Tepesi'nin batısındaki stadyum, kilise temelleri ve çok sayıda tarihi yazıt ziyaretçilerini beklemektedir.