Kayseri'nin Melikgazi ilçesinde bulunan Kayseri 75. Yıl İl Halk Kütüphanesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet veren son derece köklü bir eğitim ve kültür kurumudur. Kentin kütüphanecilik tarihindeki en önemli duraklarından biri olan kütüphane, zengin tarihi geçmişiyle dikkat çekmektedir.
Kayseri'de İlk Kütüphane ve Mehmet Raşid Efendi Dönemi
Kayseri'de kütüphanecilik faaliyetlerinin başlangıcı 1796 yılına kadar uzanmaktadır. İlk kütüphane, Reis-ül Küttab Mehmet Raşid Efendi tarafından o günün şartlarına göre dikdörtgen üzerine yarımküre kubbe oturtularak inşa edilmiştir. Toplamda 80.40 metrekarelik bir alana sahip olan bu tarihi binanın mülkiyeti vakıflara ait olup, intifa hakkı süresiz olarak Kültür Bakanlığı'na verilmiştir. Mehmet Raşit Efendi, kütüphaneyi kurduktan sonra buraya 925 adedi Arap harfli yazma ve 18 adedi İbrahim Müteferrika Matbaası basımı olmak üzere toplam 943 adet kıymetli kitap bağışlamıştır. Zamanla geliştirilen bu özel koleksiyonda bugün toplam 9.063 kitap yer almaktadır.
Cumhuriyet Dönemi Gelişmeleri ve Kurumsallaşma
Şehrin ilk genel kütüphanesi ise Kayseri Büyükşehir Belediyesi ve vatandaşların yardımları sayesinde 1912 yılında "Milli Kütüphane" adıyla kurulmuş, 1938 yılında ise "Halkevi Kütüphanesi"ne devredilmiştir. 11 Ağustos 1951 tarihli 5839 sayılı kanun kapsamında bu kütüphanenin tüm kitapları ve malzemeleri, 1953 yılında oluşturulan "Vilayet-i Umumiye Kütüphanesi"ne aktarılmıştır. Bu kurum sırasıyla Zeynel Abidin Türbesi ve Sahabiye Mahallesi'ndeki dernek binasında halka hizmet sunmuştur. 1961 yılında kurulan kütüphane derneğinin çalışmalarıyla 1961-1970 yılları arasında yeni bir bina yaptırılmış ve 1963 yılındaki VII. Milli Eğitim Şurası kararıyla kurumun adı "İl Halk Kütüphanesi" olarak tescil edilmiştir.
Modern Hizmet Binası ve Günümüzdeki Konumu
Cumhuriyet Meydanı'nda inşa edilen binaya 1972 yılında taşınan kütüphane, bu yapıda 1998 yılına kadar hizmet vermeyi sürdürmüştür. 1998 yılında kütüphane binasının Kentsel Tasarım Projesi kapsamında yeşil alan olarak belirlenmesi nedeniyle, bina Büyükşehir Belediyesi tarafından yıkım programına alınmıştır. Aynı yıl içerisinde Büyükşehir Belediyesi tarafından Gültepe Parkı'nın hemen yanına yeni ve modern bir hizmet binası yaptırılmıştır. 75. Yıl İl Halk Kütüphanesi, 1998 yılında taşındığı Gültepe Parkı yanındaki bu binada günümüzde de faaliyetlerine aktif olarak devam etmektedir.