Karya Kıyısının Tarihi Limanı: Karyanda
Karyanda (Yunanca: Καρυάνδα) veya Caryanda, güneybatı Anadolu'da antik Karya kıyısında yer alan tarihi bir kenttir. Bizanslı Stephanus burayı Myndos ve Kos yakınlarında bir şehir ve liman olarak tanımlamıştır. Ancak Stephanus'un metnindeki liman kelimesinin el yazmalarında aslında 'göl' (límnē) kelimesiyle ifade edildiği bilinmektedir. Coğrafyacı Strabon da Karyanda'yı Myndos ile Bargilya arasına yerleştirerek burayı 'bir göl ve onunla aynı adı taşıyan bir ada' şeklinde tarif etmektedir. Bu doğrultuda Stephanus ve Strabon'un verdiği coğrafi bilgilerin birbiriyle örtüştüğü görülmektedir.
Ünlü Kaşif ve Denizci Skilaks'ın Vatanı
Karyanda, antik çağların en ünlü denizcilerinden ve kaşiflerinden biri olan Karyandalı Skilaks'ın (Scylax) memleketidir. MÖ 6. yüzyılın sonlarında ve 5. yüzyılın başlarında yaşamış olan Skilaks, Pers kralı I. Darius'a hizmet ederek denizcilik tarihine adını yazdırmıştır. Kentin yetiştirdiği bu tarihi şahsiyet, yerleşimin antik dünyadaki kültürel ve tarihi önemini gösteren en önemli unsurlardan biridir.
Konum Değişikliği ve Karyanda Neapolis
Antik yazarlardan Plinius, eserinin adaları sıraladığı bir pasajında sadece Karyanda adasından bir kasabayla bahsederken, diğer bir pasajda ise Pomponius Mela ile uyumlu olarak Karyanda'nın ana karada bir yer olduğunu aktarmaktadır. Kent, ilk olarak Bodrum Yarımadası'nın başşehri olan Dor kenti Halikarnassos'un yaklaşık 19 km kuzeyinde, aynı adı taşıyan bir adada kurulmuştu. Daha sonra yarımadanın kuzey kıyısında, bugün turizm beldesi olan Muğla'nın Bodrum ilçesine bağlı Türkbükü'ndeki Gölköy yakınında yer alan bir körfeze taşınmıştır. Kent bu yeni yerinde Karyanda Neapolis adıyla yeniden inşa edilmiştir.
Delos Birliği ve Siyasi Geçmiş
Karyanda, tarihi süreç boyunca çeşitli siyasi birliklerin içerisinde de yer almıştır. Kent, MÖ 5. yüzyılda Atina'nın hakimiyeti altındaki Attik Delos Birliği'nin aktif bir üyesiydi. Tarih boyunca stratejik konumuyla önem kazanan yerleşim yeri, antik Karya bölgesinin zengin tarihi mirasının günümüze ulaşan önemli temsilcilerinden biridir.