Kars merkezindeki Yeni Mahalle'de yer alan Fethiye Camii, kiliseden camiye çevrilmiş tarihi bir yapıdır. Rus İmparatorluğu'nun Kars'ı alıp Kars Oblastı'nı kurmasının ardından 19. yüzyılın sonunda Ruslar tarafından inşa edilen bu eski Hristiyan kilisesi, kilise olduğu dönemde Aleksandr Nevski Kilisesi (Rusça: Церковь Александра Невского / Tserkov Aleksandra Nevskogo) veya Kazak Kilisesi olarak adlandırılmıştır. Bölgenin en eski yapılarından biri olan bina, 1915 yılından sonra boş kalmıştır.
Mimari Özellikleri ve Tasarım Detayları
Dikdörtgen planlı olan Fethiye Camii, açık ve koyu kahve renkte tüf taşından yapılmıştır. Pencereleri üzerinde yuvarlak kemerli alınlıklar yer alan yapının çatı kısmında üçlü yonca yaprağı biçiminde bir düzenleme mevcuttur. Baltık tarzı yapılarda görülen ve içerisinde yuvarlak kemerli olarak düzenlenmiş üçlü pencere sistemi ile iç mekanda aydınlık bir alan oluşturulmuştur. Rus dini mimarisinin belirgin özelliklerini taşıyan yapının soğan kubbeleri 1953 yılında sökülmüş, çan kulesi ise yıkılmıştır.
Tarihsel Dönüşüm ve Günümüzdeki Durumu
1921 Türk-Ermeni Savaşı'ndan sonra bir süre bazı kamu kurumları tarafından kullanılan yapı, daha sonra camiye çevrilmiştir. İbadethane binası, 1970'li yıllara kadar kapalı spor salonu olarak değerlendirilmiştir. Tarihi yapı, son olarak 1984 yılında eklenen iki minare ile birlikte cami olarak hizmet vermeye devam etmektedir.