Karatay Medresesi'nin Tarihi ve Önemi
Karatay Medresesi, Konya ilinin Karatay ilçesinde yer alan ve Selçuklu dönemine ait olan tarihi bir yapıdır. Medrese, II. İzzeddin Keykavus devrinde, 1250-1251 yıllarında inşa edilmiştir. Eyvanın solundaki kubbeli hücre Celaleddin Karatay'ın türbesi olduğundan ve Celalettin Karatay Vakfiyesine kayıtlı bulunduğundan, yapının Celalettin Karatay tarafından yaptırıldığı düşünülmektedir. Mimarı bilinmeyen medrese, Osmanlı devrinde de kullanılmış ancak 19. yüzyılın sonlarında terk edilmiştir.
Mimari Yapısı ve Eşsiz Taş İşçiliği
Selçuklular devrinde hadis ve tefsir ilimleri okutulmak üzere kapalı medrese tipinde ve Sille taşından inşa edilen medrese tek katlıdır. Yapıya giriş, doğudan gök ve beyaz mermerden yapılmış görkemli bir kapı ile sağlanmaktadır. Bu kapı, Selçuklu devri taş işçiliğinin şaheser bir örneğidir; üzeri çeşitli yazı ve desenlerle süslenmiştir. Kapının üzerinde medresenin yapımı ile ilgili kitabeler yer alırken, diğer yüzeylerinde seçme ayet ve hadisler kabartma olarak işlenmiştir.
Kubbe Süslemeleri ve Çini Detayları
Kapıdan girildiğinde, eskiden kubbe ile örtülü olan (günümüzde üzeri açık) bir avluya geçilir ve oradan da bir kapı ile medreseye girilir. Medrese salonunun üzeri, merkezinde fener bulunan ve mozaik çinilerle kaplı bir kubbe ile örtülmüştür. Kubbe kasnağında, duvarların üst kısımlarındaki bordürlerde ve hücre kapıları üzerindeki panoda ayetler yazılıdır. Kubbeye geçiş elemanı olan üçgenlerde Muhammed, İsa, Musa ve Davud peygamberlerin isimleri ile dört halifenin (Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali) isimlerine yer verilmiştir. Duvarlardaki mozaik çinilerde kullanılan renkler turkuvaz (firuze), lacivert ve siyahtır.
Çini Eserler Müzesi ve Sergilenen Eserler
Anadolu Selçuklu devri çini işçiliğinde son derece önemli bir yeri bulunan Karatay Medresesi, 1955 yılında Çini Eserler Müzesi olarak ziyarete açılmıştır. 2006 yılında genel bir bakımdan geçirilen müzede Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergilenmektedir. Celaleddin Karatay Türbesi'nin bulunduğu hücrede ve güneydeki öğrenci hücrelerinde Kubadabad Sarayı çinileri, alçı süsleri, çini tabaklar, kandiller and sırsız seramikler yer almaktadır. Haç, yarım haç, sekiz köşeli yıldız ve kare şeklindeki Kubadabad Sarayı çinileri lüster ve sıraltı tekniği ile yapılmıştır.
Eyvan Bölümü ve Ziyaret Saatleri
Binanın batı yönünde bulunan beşik tonozlu eyvanın kemerinde besmele ve Ayet-el Kürsi yer almaktadır. Eyvanda Selçuklu dönemine ait çini kalıntıları ile Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait seramikler sergilenir. Ayrıca kubbeli salonda Selçuklu dönemine ait cam tabak, çini parçaları, Beyşehir Eşrefoğlu Camii'ne ait tavan göbekleri ve Osmanlı dönemine ait seramikler yer almaktadır. Karatay ilçesi, Ferhuniye Mahallesi, Adliye Bulvarı'nda bulunan müze, pazartesi günleri dışında her gün 08.30-12.30 ve 13.30-17.30 saatlerinde ziyarete açıktır.